Yakaya Yapışmak Yaka Çekmek Yaka Yırtmak
Yakaya yapışmak, yaka çekmek deyimi nefret edilen, sitem edilen, şikâyet edilen, hesap sorulan durumlarda gösterilen fiili hareket veya bir deyim olmaktadır.
Yakaya yapışmak, yaka çekmek ile yaka yırtmak arasında anlamca çok fark bulunur. Yakaya yapışmak nefret, şikâyet, şiddet uygulamaya kalkışmak, hesap sormak amaçlı bir anlam taşır. Yaka çekmek kurtulmaya çalışmak, bıkmak usanmak, yaka yırtmak ise daha ziyade pişmanlık, yalvarma, feryat etme anlamları için tercih edilir.
Fakat divan şairleri yakaya yapışmak, yaka çekmek ve yaka yırtmak eylemleri ve deyimlerinin hepsini çâk-i girîbân tamlaması ile ifade etmişlerdir. Oysaki “ Alacağını tahsil etmek için borçlunun yakasına yapıştı. “ ,“ Aşkı için yaka yırttı”, “ yakamıza yapıştı kurtulamadık “ deyimleri anlamca hayli farklıdır.
Çâk-i girîbân, eski edebiyatta aşığın sevgilisinin (aşkından dolayı) , rakiple beraber olduğu kuşkusu nedeni ile veya diğer sebeplerden dolayı ahu zar edip yakasını paramparça etmesi anlamında ( bkz : Çâk-ı girîbân Yaka Yırtmak Nedir )
Görsek ol gonca-lebi çak-ı giriban iderüz
Gül yüzün yâdına bülbül gibi efgan ederiz
(O gonca gül dudaklı yari ne zaman görsek çılgına dönüp yakamızı yırtarız. O gül gibi güzel yüzünü ne zaman anarsak bülbül gibi feryatlar koparırız.)
Sinesini arz edip hurşîd-âsâ her seher
Goncalar bülbüllere çâk-i girîbân gösterir. Fehim –i Kadim
Açarsın bî tekellüf sineni mestâne oldukça
Yine âşıkların çâk-i girîbân olmasın dersin Arzî Dede
Yakamız çâk edelim erişe ta damâna
Masivâdan geçelim bakmayalım devrâna Bursalı Rahmi
