Vâmık ile Azrâ , Divan Arap ve Acem edebiyatında iki kahramanlı aşk konulu mesneviler arasında en popüler olanlarından biridir. Vamuk ve Azra aynı adla bilinen aşk hikâyesi konulu mesnevilerin erkek ve kadın kahramanlarının ismidir.
Vâmık ile Azrâ mesnevileri Yunan kökenli efsanevi bir öyküye dayanmaktadır. Yunan efsanelerinde Afrodite’nin bakire kalmaya yeminli hizmetkârlarından birisi olan Parthenope adlı genç kız Phrygia’lı Metiokhos’a âşık olur ve bekâret yeminini O’nun uğruna bozar. Yeminin bozan Parthenope bundan çok pişman olmuş, kendini cezalandırıp saçlarını kesmiş, ve kendini Dionysos’a adayarak kendisini Campania’ya sürgün etmiştir. Nedimesinin bekâret yeminin bozduğunu öğrenen Afrodit ( Aprodite Venüs ) bu olaya çok sinirlenerek bu genç kızı, kuş vücutlu kadın başlı bir deniz ifriti olan Siren’e dönüştürür.
Vamuk ve Azra ’nın Arapçadaki anlamları Metiokhos ve Parthenope’nin Yunancadaki anlamlarının karşılığı olmaktadır. Parthenope, kelimesi Arapçada Azrâ (delinmemiş inci, bâkire) anlamına gelmektedir. Metiokhos ise Arapçada Vâmık (âşık) manasına gelmektedir. ( bkz Vamuk u Azra Hikayesi Kökeni Mesnevileri ve Özetleri )
Hikâye, Doğu edebiyuatında ilk defa Sâsânîler’den I. Enûşirvân zamanında (531-579) kaleme alınmış, bir nüshası Horasan Emîri Abdullah b. Tâhir’e (ö. 230/844) sunulmuştur.[1] Fakat bu eserler günümüze ulaşmamış, ancak sonraki dönemde pek çok mesnevici tarafından defalarca kaleme alınmıştır. İslam edebiyatında bu hikâyeyi ilk kez kaleme alan şair Gazneli Mahmud ’un saray şairi Unsurî’dir.
edebiyatında ise , bu konuyu; Behiştî Ahmet Sinan Çelebi (ö. 1507), Kalkandereli Mu'îdî (Lâmi'î'nin çağdaşı), Manisalı Çâmi'î, ( Sulhî, Esirî , Mu’iniddin, Kirmânî,) Havâyî Mustafa (ö. 1608), Kubûrî-zâde Abdurrahmân Rahmî (ö. 1715) ve Hamzavî gibi şairlerin yazdıkları da bilinmektedir. Türk Edebiyatı'nda Vâmık ile Azrâ hakkında yazılmış en önemli eser zamanında “Anadolu'nun Câmî'si “ diye adlandırılan Vamuk u Azra Mesnevisi , Bursalı Lami ’nin eseridir.
Vamuk u Azra Hikayesi Kökeni Mesnevileri Özetleri
Unsuri Vamuk u Azra Mesnevisi ve Özeti
Vamık ile Azra Hakkında Özeti Lâmi ÇelebiVardır Canım yaraladı
[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/vamuk-u-azra-hikayesi-kokeni-mesnevileri-ozetleri/76642
