Cuma namazlarına başlamadan evvel vaizlerin vaaz vermesi çok eskiden beri var olan bir gelenek, dini bir uygulamadır. Bunun yanında öğlen ve ilkindi namazlarından sonra da vaizlerin vaaz verdiğine şahit olunur.
Eski devrilerde hatta bazen günümüzde dahi vaizlerin cuma, öğle ve ikindi vaazları sonrasında cemaate yaptıkları umumi duadan sonra belli bir şahsın kötü alışkanlıklarından kurtulması için özel dualar da yapılırdı.
Salah duası denilen bu uslandırma veya zararlı alışkanlıklardan kişiyi uzaklaştırma amaçlı bu dualar o kişinin yakınları tarafından vaize rica edilerek yaptırılırdı. Vaiz o kişiyi ismen de zikrederek örneğin : “ Filan oğlu falan afyona müptela imiş. Ailesine zulmediyor, evlatlarına bakmıyor imiş. Allah onu ıslah eyleye, eğer ıslah olmazsa Allah onu kahreyleye “ gibi dualar da edermiş. Vaizlerin verdiği, uslandırma, ıslah etme amaçlı dualara salah duası denirmiş.
Eski devrilerde rast gelinen diğer ilginç bir vazi duası ise sakal duası olmaktadır. Eski devrilerde ergenlikten itibaren sakal bırakmaya teşvik edilir: sakal bırakmanın sünnet olduğu hatırlatılır, sakal bırakmaya manevi anlamlar ve dini telkinler yüklenirdi. Sakal duası yapılan kişi sakalını uzatmak zorunda kalır, çeşitli endişeler nedeni ile sakalını kesmekten çekinirdi. Sakal bırakmaya karar veren kişi mutlaka bir sakal bırakma duası ettirirdi.
Klasik edebiyatta vaiz, dua, sakal ve salah sözcükleri bir hayli kullanılmıştır.
Berf-mânend agarmış kara günlü sakalun
Giceyi güne katup irdi şitâ-yı ecelün Aşık Çelebi
Vaiz Nedir Türk Şiirinde Va’iz Hâce Zâhid Softa
Ey vaiz sen bize vazedemezsin,
Vaiz, qələm əhlin yenə təhqir eləyirsən
Örnek Bir Sakal Duası Metni
Eûzü billâhi mineşşeytânirracîm Bism llâhirrahmânirrahîm
Ya Rabbi! Cümlemize inayet ve lütfu hidayet nasip eyle. Peygamber (s. a. v.) Efendimizin sünneti seniyyelerine uymak üzere sakal bırakan şu kardeşimizin sakalını mübarek eyleyerek daha birçok sünnetlerini yerine getirmeyi nasip eyle.
Şebeke-i Resûlullah'a ve Beyti Şerife gidip, yüzünü sürüp zemzemle yıkanmasını nasip eyle. Dünyevi ve uhrevi birçok maksatlarının hallinde kendisine kolaylıklar ihsan eyle.
Ya Rabbi! Cümlemizi ve cümle ümmeti Muhammed'i İslam üzere yaşayanlardan eyle.
