Turna ve Postacı Kuşlar

0

Halk edebiyatında ise başta turnalar olmak üzere kumrular, güvercinler, ibibikler, leylekler ve göçmen kuşlar postacı görevindedir. Bülbülü de ağlayıp inleyerek sevgilisine derdini anlatması, aşığın da kendisini bülbüle benzetmesi yönünden haberci kuşlar arasında görebilmek gerekir. Haberci kuşlar içinde turnalar özel yer tutar. Turnaların; telli turna, üç telli turna, allı turna gibi çeşitleri de bulunur. Turnalar, sitemler taşır; turnalar müjde getirir, mektup yazar, mektup taşır. Okuma yazma bilmeyen gariplerin kâtibidir. Dilleri dönmeyenlerin dilleri olur turnalar.

Halk şiirinin kuşları mevsimleri haber verip, sıladan haber getirip, gurbettekine götürür. Haberci kuşlar garibin sılasına gelip gider. İletilecek haberin adresini bilir diye umulan kuşlar onlardır. Haberci kuşlar, gurbetle sıla arasında gezer. Aşığın sılasındaki yarenlerini tanıyan, eşi dostu, ahbabını sanki teker teker bilen, onlar ile hasbıhal de yapan postacı gibidir.

Sıladaki eşe, dosta, yâre, yarana, ahbaba… selamı onlar iletir. Sıladaki kokuları alıp gurbete getirir. Gurbetteki hasretliği sıladakilere söyler. İntizarı, sitemleri, haberleri onlar taşır.

Gurbette kalan garibin hem haldaşı hem yoldaşı sıladan gelen kuşlardır. Kimsesiz kalan garipler kuşlarla yarenlik eder. Sıladan gelen bu kuşlar gariplerin sırdaşıdır. Garibin derdini bilir, kalbindekileri okur. Garibin gönül kalemi, garibin sitem defteri, hislerinin türküsüdür. Dert ortağı, arkadaşı, yoldaşı, postacısıdır.

Kuşlar; niyetleri okur, gönüldekileri duyar. Gariplerin diyemeyen dillerine tercümandır. Âşıkların niyetini, sitem ve intizarını anlamaya anlatmaya muktedir olan onlardır.

Bir mektup yazdırdım karakuşlara
Ben yârimi saldım da başı boşlara Mehmet Çalmaşır Erzincan

Havada uçuşan kuşlar
Nazlı yâre vardınız mı?
Geçti bahar geldi kışlar
Kuşlar yare vardınız mı Tercanlı Aşık Daimi

Sana garip derler ben de garibim

Seyret şu garibin coşunu turnam

Demir yay derler her yiğit çekemez

Düşme şu garibin peşine turnam Kırşehirli Aşık Said

Bir bölük turnalar müjde getirdi

Bugün ezel-bahar yaz eyyamıdır

Hu çeker ötüşür sadalı kuşlar

Muhabbet safası saz eyyamıdır Kağızmanlı Hıfzı Şiirleri

Garip turna bizi senden sorana

Şimdi bir yavruya kuldur diyesin