KARACOĞLAN EFSANELERİ
İçel’in Tarsus ilçesinde derlenen Karacaoğlan ile Elif ve Karacaoğlan İle Karacakız adlı efsaneler daha ziyade unutulmuş birer halk hikâyesi gibidir. Bu efsaneler ya tamamlanamadan kalmış , ya sonradan unutulmuş,veya manzum parçaları ile epizotları tam teşekkül edememiş özet olarak kalan halk hikâyesi iskeleti şeklinde söylencelerdir.
Aşağıda aktarılan söylencelere dikkat edilirse Karacaoğlan'a ait tam metni ve teşekküllü bir aşk hikâyesinin belki de hikâyelerinin özet şekilleri olmalıdır.Aşağıda aktarılan söylencelere dikkat edilirse Karacaoğlan'a ait tam metni ve teşekküllü bir aşk hikâyesinin belki de hikâyelerinin özet şekilleri olmalıdır. Bu özetlerde diğer halk hikâyelerinin yapısında bulanan özelliklerin pek çoğunun ana hatları sıralanmıştır
Mrsin’in Mut ilçesine derlenmiş olan Karacaoğlan ile Elif Hikâyesi de bir zamanlar yörede anlatılan ve tam metni günümüze ulaşamayan Karacaoğlan ile ilgiili teşekküllü bir halk hikâyesinin varlığına işaret etmektedir.
Nitekim bu efsanelere ait olduğu düşünülen veya teşekkül edememiş bu halk hikâyeleri ile ilintili olduğunu düşündüren bir ya da birkaç türkü veya türkülü hikâyenin varlığı bilinmektedir. Hatta Prof. Esma Şimşek’in tespit ettiği ve matbu olarak da birçok kşi tarafından yayınlanmış Karacaoğlan’la ilgili birçok türkülü hikâye bu şüpheyi güçlendirir. Bu türkülü hikayelerden bazılarının adları şunlardır: "Karacaoğlan ile Benli Kız", "Karacaoğlan ile Yayla Güzeli","Karacaoğlan ile Karaca Kız", "Karacaoğlan ile Elif Gelin", "Karacaoğlan'm Aşk Maceraları"
KARACAOĞLAN İLE KARACAKIZ
Mersin’in Mut ilçesinde Yard. Doç. Dr. Nilgün ÇIBLAK’ın kayda aldığı “Karacaoğlan ile Karacakız Efsanesi” ise şu şekildedir.
“ Sazı ve sözüyle gezip dolaştığı her yerde halkın büyük sevgi ve saygısını kazanan Karacaoğlan, gittiği bir obada Karacakız olarak tanınan Elife âşık olur. Aşkına karşılık bulmasına karşılık kızın babası evlenmelerine izin vermez, Bunun üzerine âşık, sazını alıp obayı terk eder, ancak yaşamı boyunca Elif’i unutamaz ve ömrünün son günlerinde sevdiğini tekrar görebilmek ümidiyle geri döner. Obaya geldiğinde Elif’in son nefesine kadar kendisini beklediğini, sonunda da öldüğünü öğrenir. Bu duruma çok üzülen Karacaoğlan, Elif’in mezarının karşısındaki tepede kısa bir süre sonra kendisi de can verir.”[1]
Kürşad BİLGE tarafından, İçel'in Tarsus ilçesinde Necla SAYDANOĞLU'ndan derlenmiş olan Prof. Dr. Esma Şimşek’in de kayda aldığı hikâye şu şekildedir.
“ Çukurova yöresinde yaşayan Kara Ali adlı bir Türkmen beyi, ava çıktığı sırada aksakallı bir ihtiyarla karşılaşır. İhtiyar, Kara Ali’ye evlenmesini, evlendiği gece abdest alıp iki rekât namaz kılarsa bir oğlunun olacağını söyler. Kara Ali, söylenenleri yapar ve Hasan adında bir oğlu olur. Esmer tenli olduğu için “Karaoğlan” diye sevilen Hasan, küçük yaşlarda saz çalmayı öğrenir. Hasan, bir süre sonra dere kenarında uykuya dalar ve rüyasında ermiş bir kişinin kendisini dere kenarına götürdüğünü, orada suya batırdığını, suda güzel bir kızın hayalini gördüğünü, daha sonra bu sudan içtiğini görür. Olayın ardından Hasan’ın “Hak aşığı” olduğu anlaşılır ve kendisine Karacaoğlan denmeye başlanır. Karacaoğlan, uzunca bir süre Çukurova’da, rüyasında gördüğü kızı arar, ancak bir türlü bulamaz. Yaşlılığının son dönemlerinde hacca gitmek düşüncesiyle Eshab-ı Kehfe girer. İnanışa göre bu mağaradan Kâbe’ye giden gizli bir yol vardır. Ancak Karacaoğlan buradan bir daha çıkmaz. Kimilerine göre hacca gidip orada ölmüş kimilerine göre de kırklara karışmıştır “[2]
KARACAOĞLAN İLE ELİF
Karacaoğlan, misafir olduğu bir obada Elif adındaki bir kıza âşık olur, aşiret evlenmelerine izin vermez, ancak âşıklar birlikte kaçarak bir başka obaya yerleşirler. Bir süre sonra burada, oba beyinin yeğeni Elife göz koyar. Bir gün Karacaoğlan’ın bir düğünde saz çalmak üzere obadan ayrılmasını fırsat bilen beyin yeğeni, Elifin çadırına girer, çaresiz kalan Elif bu adamla beraber uyumak zorunda kalır. Bunu hisseden Karacaoğlan, hemen geri döner ve bu durumu görünce obayı terk eder, Eshab-ı Kehf mağarasına girerek sırlara karışır.[3]
Bu hikâye, 1997 yılında Kürşad BİLGE tarafından, İçel'in Tarsus ilçesinde Necla SAYDANOĞLU'ndan derlenmiştir
Antakya ve Samandağ Seleucia Pieria Efsanesi
Hatay Asi Nehri ve Lokman Hekim Efsanesi
Erzin Su Kemerleri Efsanesi Hatay
Asar Dede Efsanesi Hatay Dörtyol
Hatay Asi Nehri ve Lokman Hekim Efsanesi
Erzin Su Kemerleri Efsanesi Hatay
Asar Dede Efsanesi Hatay Dörtyol
Misis Köprüsü ve Lokman Hekim Efsanes
CEYHAN YILANKALE VE ŞAHMARAN EFSANESİ
[1] Yard. Doç. Dr. Nilgün ÇIBLAK, KARACAOĞLAN GELENEĞİ VE EFSANELERİ, https://yenidenergenekon.com/112-karacaoglan-gelenegi-ve-efsaneleri/ Yayin Tarihi 8 Nisan, 2009
[2] Doç.Dr. Esma ŞİMŞEK , KARACAOĞLAN'IN HAYATI ETRAFINDA TEŞEKKÜL EDEN YENİ BİR HALK HİKÂYESİ , https://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_3/simsek.pdf
[3] Yard. Doç. Dr. Nilgün ÇIBLAK, KARACAOĞLAN GELENEĞİ VE EFSANELERİ, https://yenidenergenekon.com/112-karacaoglan-gelenegi-ve-efsaneleri/ Yayin Tarihi 8 Nisan, 2009
