SIZICI ÜNSÜZ

 

Fransızca  :  CONSONNE AFFİRİQUEE

İNGİLİZCE:   affricate, spirant, fricative

Almanca  :    Affirikate, spirans, konsrtiktiv, firikative

Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ :    ., sızmalı konson, sürtünmeli kpnson, sürtünücü konson

 TANIMLAR

Ciğerlerden gelen havanın, ağız boşluğundaki hafif kapalı bir engele çarpıp sızması ile oluşan ünsüz: [1]

Ciğerlerden gelen havanın ağız boşluğundaki hafif kapalı bir engele çarpıp sızması ile meydana gelen ünsüz

Ağız kanalının çeşitli yerlerinde oluşan bir daralma sonunda sürtünerek veya sızarak çıkarılan ünsüz:

 f, v, y, h, s, z,ş, j, ğ ünsüzleri Türkçenin sızıcı ünsüzleridir.

 

TÜRK LEHÇELERİNDEKİ KARŞILIKLARI

Azerbaycan Türkçesi: novlu samit; Türkmen Türkçesi: süykeş çekimsizler; Gagauz Türkçesi: aralıkonson ~ sızma konson; Özbek Türkçesi: sirğaluvçi undóş; Uygur Türkçesi: siyrilanğu sozuqtavuş; Tatar Türkçesi: yarıq tartığı ~ örelmäle tartıq; Başkurt Türkçesi: qışıq tartınqı; Kmk: işılawuçtutuk ~ yapsarlı tutuk (awaz);Krç.-Malk.: sızgırwçu kısık (tawuş) -sızgırıwçu tunakı tawuş; Nogay Türkçesi: kuwıs tartık; Kazak Türkçesi: ızıň dawıssız; Kırgız Türkçesi: cılçıkçıl ünsüz; Alt:: tejik tuyuk tabış; Hakas Türkçesi: tizîktîg ün çoh tapsag; Tuva Türkçesi: kı'zaa a'jık eves ün; Şor Türkçesi: tejik soglasnıy; Rusça: şçelevoy soglasnıy[2]

 


[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982

 

[2] BSTS / Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu 1997