Gerilim

 

Yazıda roman, öykü ve tiyatro eserlerinde gerilim, korku, merak ve çatışma unsurları izah edilecek önemi ve gerilim türleri üzerinde durulacaktır.

 

Roman, öykü, tiyatro, film ve senaryolarda anlatılan çatışmaların izleyiciyi; merak, heyecan ve korku içinde bırakarak endişe dolu bir finale doğru sürükleyen kurguya gerilim denir.

 

Gerilim, roman, öykü, tiyatro, senaryo yazarlığında en dikkat edilmesi gereken unsurların başında gelir. Özellikle macera, korku, gerilim türü kurmaca eserlerde gerilim ön plandadır.

Bu tip kurmaca metinlerdeki vaka, serimden çözüme doğru git gide artan merak, korku, endişe ve heyecanla beslenen gerilimler ile devam eden çatışma düzeni üzerine kurgulanır. Bu tip başarılı eserlerde dozu git gide artan finale doğru, okuyucuyu merak, heyecan veya endişe dolu dayanılmaz bir gerilim yaratmak amaçlanır.

 

Gerilim, serimden düğüme doğru git gide merak uyandıran vaka kurgusunun iyi veya kötü bir son ile mi bitecek merakı ve endişesinin yol açtığı korku, heyecan veya beklenti olmaktadır.

Sürekli korku, endişe, tehdit ve belirsizlik duygularını besleyerek, çözümün ne yönde olacağı hususunda okuru merak ve heyecan içinde bırakan stres gerilimin kendisidir.

 

Kurmaca eserlerde gerilim, okuyucunun ilgisini canlı tutan, okuyucuya düğümün çözümünü merak ettiren, çatışmanın sonu hakkında merak, beklenti ve belirsizlik içinde bırakan bir unsurdur. Gerilim, kurmaca metinlerin sayfalarını hızla çevirip bir sonraki adımda ne olacağını merak ettiren bir unsurdur.

 

Özellikle, polisiye, dedektif, cinayet ve macera türü kurmaca eserlerde gerilim en önemli unsurdur. Bu tip eserlerde vaka düzeni;  okurun merak, kaygı, heyecan duygularının dozunu düğüm bölümüm sonuna kadar git gide doruğa çıkaracak şekilde kurgulanır. Olayın kahramanı farkında olmadığı sonucu tahmin edilemeyen içsel ve dışşal tehliklere doğru sürüklenir. Vakanın kahramanı muhtemel tehlikeler ve tuzaklar içine düşerek okurun merak, endişe ve heyecan duygularını sürekli çoğaltarak finale doğru sürükler

 

Agatha Christie’nin romanlarındaki gibi gerilim finale kadar devam ederse bu tip gerilimlere uzun vadeli gerilim denir. Eser boyunca devam eden gerilim okurun ilgisini sonuna kadar sürdürür. Gerilim eser sonuna kadar devam etmiyor kahramanlar arasında oluşan anlık bir çatışmanın yarattığı etkilerin sonrasının izlenmesi şeklinde devam ediyorsa bu tip gerilimlere kısa vadeli gerilim denir. Polisiye, Cinayet veya dedektif türü kurmaca eserlerde eserin sonuna kadar çözülemeyen gerilim türüne gizemli gerilim denilebilir. Agatha Christie’nin romanlarında ve Peyami Safa’nın Cingöz Recai roman serilerinin bazılarında bu tip gerilim bulunur. “Yürüyen Ölüler” zombiler, vampir gibi korku konulu kurmaca eserlerde ki gerilim sürekli korkuyu beleyen gerilim türleridir.

 

Romantik eserlerde de gerilim vardır. Âşıklar kavuşacak mı, ölecek mi, imkânsız aşkın sonucu ne olacak;  yanlış anlamalar, yanlış iletişimler ve engeller yüzünden kahramanlara ne olacak, sorularıyla gerilim yaratan eserler bu tür gerilimlere dayanır.