Osmanlıca yazılışı: nebîz : النبيذ
Nebîz Arap dilinde hurmadan yapılan içki veya şarap sayılamadığı halde sarhoş edebilecek içecekleri ifade eden bir sözcüktür.
Kaynaklar nebîz sözcüğünü “ yaş veya kuru haldeki hurma veya üzümden sulandırılarak yapılmış içecek” ,” Kuru üzüm, kuru hurma, arpa ve darı gibi maddelerden elde edilen bir içki türü” [1]olarak tarif eder. Nebîz adı ile ifade edilen içkiler : “ hurma veya kuru üzümü soğuk suda bırakarak şekeri suya geçince, kaynayıncaya kadar ısıtıldıktan sonra soğuyunca süzülerek “ elde edilmektedir.
Suriye’de sarhoşluk veren herhangi bir içeceğe de nebîz denmektedir. Mısır'da hamr ve nebîz aynı anlamda kullanılmaktadır. Fakat İslamiyet’e göre sarhoşluk veren içkiler hamr, sarhoşluk vermeyen içkilere ise nebîz denmiştir.
Eski devirlerde esrar çekip, macun, afyon yuttuktan sonra hatta rakı ve şarap nedeni ile “ hayran” sarhoş olduktan sonra tatlı yemeyi çok severlerdi. Özellikle esrar veya gubar çekip, afyon içtikten veya berş macunu yuttuktan sonra tatlı yemek ihtiyacı ortaya çıkar, cila versin diye üzerine şarap da içilirdi. Bu nedenle olsa gerek Divan şairleri nebîze leb-i dilber, dilberdudağı da demişlerdir.
Leb-i meygûn var iken anma hat-ı jengârı
Gül gibi bâde dururken nidelim esrarı Karmanlı Helâki
[1] İslam Ansiklopedisi, 9.Cilt, s.151, M.E.B. Yayınları, İstanbul, 1964
