Naki Tezel (d. 1915 - ö. 1980), Türk yazar, halk bilimci, masal derlemecisi
Naki Tezel, 1915’te İstanbul’un Fatih ilçesinde doğdu. Babası PTT Müdürü İbrahim Cemal Bey, annesi Fahriye Hanım’dır.
İstanbul’ da (1928) başladığı ilköğrenimi İstanbul Gelenbevi Ortaokulu'nda tamamladı. İstanbul Pertevniyal Lisesi'nden mezun oldu. Liseyi bitirdikten sonra İstanbul Belediyesi İstatistik ve Neşriyat Şubesi'nde çalıştı.
Folklor derlemelerine ve halk bilim çalışmalarına İstanbul Belediyesi neşriyat dairesinde iken başladı. İlk yazılarını 1935’ten itibaren İstanbul Belediye Dergisi’nde çıkmıştır. [1]Derlemeler yaparken "Tezel, Tezel Amca, Şerif Halil Paşa, N.T., M. Korkusuz" mahlaslarını kullandı. [2]
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine de devam edip 1940 ‘da mezun oldu. Memurluk ve müşavirlik yaptı. Ankara Valiliği Maiyet Memuru, Cebeci Nahiyesi Müdürü, Nallıhan ve Avanos kazaları Kaymakam Vekili (1940-1943), Sümerbank’ta Uzman (1943), Basın Yayın Genel Müdürlüğü İç Yayın Dairesi Raportörü Şube Müdürü, İç Basın Müdürü (1943-1951), Ticaret Bakanlığı Maden İdaresi Genel Müdür Yardımcısı (1951-1953)oldu. İşçi Sigortaları Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi (1953- 1958), İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürü (1958-1961),gibi görevler de bulunmuştu. 1971’de İş ve İşçi Bulma Kurumu'ndan emekli oldu. [3]
Derlemelerini ve yazılarını Halk Bilgisi Haberleri, Ülkü, Türk Folklor Araştırmaları, Konuşmalar, Hisar, Köy Postası, Türk Yurdu, Yücel gibi dergilerde yayımladı. Özellikle masal derlemeleri yapmıştı. Halk Bilgisi Haberleri'nde 24 yazı dizisinden oluşan İstanbul Masalları dizisini (1936-1938) yayımladı. [4]Böylece Ignácz Kúnos’tan sonra İstanbul masalları üzerinde çalışan ikinci folklor araştırmacısı olmayı başarmıştı. Derlediği masalları İstanbul Masalları (1938) adıyla kitap hâlinde yayımladı.
Yeni Türk ve Halkbilgisi Haberleri dergilerinde yazdı. Masal derledi, halkevinde çalıştı. Ulus, Cumhuriyet, Dünya gazetelerinde makaleleri yayımlandı. Yücel, Varlık, Ülkü, Hisar dergilerinde yazdı. 1980 yılında öldü.
Eserleri
Keloğlan Masalları (1936),
İstanbul Masalları (1938)
Köroğlu Masalı (1939)
Altın Araba (1942),
Peri Kızı (1945),
Konuşan Kaval (1946),
Altın Bülbül (1953),
Talih Kuşu (1960)
Türk Masalları (2 c, 1971)
Bilmeceler ve Maniler
Çocuk Masalları
Türk Halk Bilmeceleri
Türkiye Folklor ve Etnografya Kılavuzu
Yıkılan Köprü -1944 Alaeddin Kral Matbaası/Ankara
KAYNAKÇA
[1] "Aslan, Ferhat (2013). Naki Tezel'in İstanbul'dan Derlediği Masallar: İnceleme-Metin. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
[2] DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜZEYYEN ALTUNBAY, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tezel-naki
[3] Tümen, Tuğba (2018). Naki Tezel'in Masalları ve Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi
[4] DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜZEYYEN ALTUNBAY, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tezel-naki
