MACUN

Osmanlıca yazılışı : mâcun - مجون. 

Yazıda macun nedir, macunun anlamı,  macunun tanımı, macun nedir, macun ne işe yarar, eski edebiyatta ve eski devrilerde macun,  kuvvet macunları, cinsel gücü arttıran macunlar, macun yapımı, macunlar ilgili eski adetler,   macun ile ilgili gelenekler, macun lar ile ilgili şiirler ve beyitlerde macun  konularından söz edilecektir.

Macunun sözlüklerdeki anlamı;  hamur durumuna getirilmiş yiyecek, hamur kıvamında karışımdır. Ahşap ve cam işlerinde de boyaları çatlakları karıştırmak kapatmak amaçlı maddeye de macun denir.  

Eski devrilerden beri cinsel gücü arttırmak, şifa olsun diye ve ilaç niyetiyle, pek çok türde macun yapılmıştır. Bu macunlar arasına esrar ve afyondan yapılan uyuşturucu madde haline getirilen macunları da ilave etmek gerekir. Eskiden esrar ile afyon sakızı macun haline getirilir,  su ile yutularak veya kâğıtlara sarıp yutularak içilirmiş .[1]


İLGİLİ BAŞLIKLAR


Divan Şiirinde Esrar Konusu Marijuana

Esrar ve Divan Şiirinde Keyif

Esrar ve Divan Şiirinde Gam Çekmek

Esrar Gubar Divan

Eski devirlerde şifa amaçlı pek çok macun yapılmıştır. Bunlardan birisi mesir macunudur. Manisa'da her yıl 15 Nisan gününde yapılan Mesir Macunu Festivali ile Sultan Murad Camisinden halka macun dağıtma geleneği 1539'dan beri devam etmektedir. Pek çok baharatın karışımı ile yapılan Mesir Macununun pek çok derde deva olduğuna ve bu macununu yiyenleri akrep ve yılanların sokmadığına inanılmaktadır.

Günümüzde de olduğu gibi eski devrilerde de cinsel gücü artırmak,  hastalıkları tedavi ettirmek amaçlı çok çeşitli türlerde macunlar yapılmıştır.  Bu nedenle divan şairlerimizin de bu konuyla ilgili şiirler ve beyitler yazması kaçınılmazdır. Şiir dünyamızda macun konusu yukarıda işaret edilen konularda işlenmiştir. Divan şairlerinin mecazi veya gerçek manada söz ettikleri bir macun türünün de leb-i dilber ( dilber dudağı )  olduğu anlaşılır.  Divan şiirinde gamı kederi, hüzün ve sıkıntıyı giderdiği anlaşılan “leb-i canane”, “ma’cunu  müferrif” , “macunu vefa”  , “ ma’cunu muhabbet”  gibi  kimisinin  tatlıya esrar veya afyon karışımı, bazılarının da  çeşitli  baharatla ve bal ile karıştırılarak  yapıldığı anlaşılan macunlardan  söz edilir.

Meylim cihandaki bâde-i gülgunedir benim
Ma’cun olursa bari leb-i dilber isterim             Baki [2]

Ma’cunu müferrih de bile safa yok
Mihnet- gede-i  dehr de şâdân kimi gördük  Ağah

Ol vasıtasıyla la’l-i leb-i dilberi öper
Câmın yüzüne gelse nola Bâkîyâ kabak                  Baki'       

Anberdir eden kırmızı ma’cunu ferahza
Hattiyle değil mi leb-i canane müferrif    Sünbülzade Vehbi [3]

Sayemde bile zahir olur lezzet-i vuslat
Macunu vefa vasuta-i takiyyet olsa     Nabi 

KAYNAKÇA

[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/esrar-gubar-divan-sairlerinde-keyif/100417

[2]  A. Talat Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, MEB Yayınları,  İst. 1996- shf. 340

[3] A. Talat Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, MEB Yayınları,  İst. 1996- shf. 340