Yeniçeri kıyafetiyle Atatürk

Kuloğlu ( Yeniçeri Oğulları )

Yazıda kuloğlu kelimesinin sözlük anlamı, kuloğlu nedir, Kul mahlaslı ozanlar, kuloğlu adı verilen yeniçeri çocukları ve içinde kuloğlu sözü geçen şiirler anlatılacaktır. 

Osmanlılarda Yeniçerilere “ kul” da deniyordu.  Örneğin Kapıkulu piyade yeniçerilerin sınıflarından biriydi. Osmanlıların hassa ordu birliği olan yeniçeriler devşirme çocuklardan teşkil edilir ve emekli olana kadar da evlenmelerine izin verilmezdi.

Serhat şehirlerinde görev alan ve kalebend görevi gibi yerleşik düzende kalan yeniçerilerin de evlenmesine izin veriliyordu. Emekli olduktan sonra yahut da - mukim, oturak - yerleşik görevde oldukları için evlenen yeniçerilerin çocuklarına da kuloğlu denirdi.

Bu nedenle yeniçeri babaları gibi, ocakta askerlik yapan yeniçeri çocuklarına kuloğlu veya veled-i kul denilirdi. Kuloğulları yani yeniçeri çocukları, devletin ihtiyat askerleri olarak görülürdü. Kuloğlu , “Harice gidemez ve rütbe de alamazdı. Ancak bulundukları sınır şehirlerinde yeni yerler fethedilirse işte o zaman tımar veya zeamet sahibi olmaları mümkündü”

Kuloğullarının da babaları gibi asker olabildikleri üsküf denilen keçeden yapılmış tepesi devrik ve ucu püsküllü yeniçeri başlıkları, külahları giyebildikleri şiirlerden de anlaşılır.

Eski edebiyatta kul mahlaslı şairlerden bazıları dini tasavvufi bazıları ise asker kökenli şairlerdir. Eski devrilerde birçok yeniçeri âşık yetiştiği gibi yeniçerilerin çocukları arasında da âşıklar yetişmiş, bu âşıklar kendilerine kul veya kuloğlu mahlaslarını vermişlerdir. Örneğin Kul Çulha , Kul Gazi ve Aşık Kuloğlu  yeniçeri veya yeniçerilerin çocukları oldukları anlaşılan aşıklardan bazılarıdır.

Bir kuloğlu âfetin kûyinde kaldı cân u dil
Kapıya çıkmaz görünmez neylesin bîçâreler  Bâki

Akıl ve gönül afet gibi güzel bir kuloğlunun semtinde kaldı. Bu biçare âşıklar kapıya çıkıp görünemezler.

Eğerçi Rûmda üsküf giyer kuloğlu şehler var
Bu yerde âdemi baştan çıkarır bir keç külehler var.     Bağdatlı Ruhi