Kıyl ü kàl

Kıyl ü kàl, eski dilde dedikodu anlamına gelen bir kelimedir. Fakat bu tabir gündelik hayatta mahalle kadınlarının ve kahvehanelerdeki erkeklerin yaptığı sıradan dedikoduları ifade etmemektedir.

Eski devirlerde, medreselerde çok iyi âlimler  yetiştiği gibi sıradan kişiler de yetişirdi. Medrese tahsilli alsalar bile eğitim gördükleri dersleri anlamayıp, kavrayamadıkları için en basit konularda bile şaşırıp bocaladıkları,  küçük meselelerin dahi içinden çıkamayıp,  dedikodu benzeri cebelleşmelere düştükleri birçok vaka ile sabittir

Özellikle son dönemlerde medrese bitiren kimi ulemanın halkın gözünde hakir görülebilecek kadar kötü yetiştikleri de malumdur. Eski devirlerde halledilmeyen meseleler üzerinde sürüp giden tartışmalar,  halk arasında “ mesele medreseye düştü” şeklinde deyimleşmişti.  Kıyl ü kàl tabiri bu nedenle medreseli lakırdısı, medreselilerin dedikodusu anlamına gelebilecek bir tabirdir

Bu nedenle Kıyl-u Kâl sözünü yarı aydının, yarım âlimin kuru ve boş lakırdısı olarak ifade etmek hiç yanlış olmayacaktır

Ta geçmeyince medrese kıyl u kâlden

Anlamaz  ıstılâhı kitâb- muhabbetin        Nâbi

Kıyl ü kàl,  kılı kırk yararak işin aslına varamamak,   karşılıklı iddialar ve görüşler ileri sürerek, bir sürü cebelleşmeye rağmen bir meseleyi bir türlü çözememek manalarında da kullanılmıştı

Teslim olup ne hâl ise ey tâb-ı mû- şikâf

Gavgayı ko nu medrese –i kıyl u kâldir.    Sam

Ey kılı kırk yaran tabiatlı adam haklı isen de yenilmiş gibi görünüp kavgayı bırak unutma ki burası kıyl u kal medresesidir.

İlim kesbiyle paye-i rif'at

Bir hayal-i muhal imiş ancak

Aşk imiş her ne var âlemde

İlim bir kıyl ü kâl imiş ancak         Fuzul

Bilim ile yüksek makamlara erişmek olmayacak bir hayal imiş. Dünyada her şey yalnızca aşk'tan ibaret; bilim ise kup kuru dedikodudan ibaret imiş.

Mızrâbda mı cûyda mı mû da mı te’sir

Zâhid bunu fehm et ko yeter kıyl u kâli      Sâmi

 

Ey dost bunca kıyl ü kal ne maksud hod bir haber durur,

Ya bunda cüst ü cu nedir, görene bir nazar-durur.            Yûnus Emre Şiirleri