Erdal Atmalı
Arapça kökeni bir kelime olan kesret çokluk, bolluk, ziyâdelik anlamında bir sözcüktür. Bir ile zıt olduğundan vahdet’in zıddıdır. Edebiyatta bolluk ve çok anlamı da vermiş olduklarından ve edebiyatımızda genellikle siyah olarak kabul edildiklerinden saç, kaşlar, kirpikler, tüyler kesrettir.
Tekrâr تكرار Osmanlıca yazılışı:
Arapça “kerr “kökünden gelen tekrar kelimesi ise bir şeyi iki veya daha fazla yapma, bir daha, yine, yeniden. Anlamlarında bir sözcüktür. Bu nedenle kere, tekrar, tekerrür, mükerrer, mütekerrir sözcükleri de bu kökten gelmektedir.
Kesret-i Tekrar تكرار كثرت : ise : Bir dize de veya cümlede aynı sözcükleri veya ibareleri estetik amaç olmaksızın aşırı tekrar etmeyi karşılayan bir edebiyat terimidir. Kesret-i tekrar teriminin eski edebiyattaki tarifi : “ Bir kelime veya terkibin bir ibarede lüzumsuz yere birkaç defa zikr olunmasıdır “[1] şeklindedir.
Şu halde eski edebiyatta kullanılan bu tabir günümüzde gereksiz sözcük kullanmaktan kaynaklanan anlatım bozuklukları ile eş manada kullanılmıştır.
Eski edebiyatta estetik ahenk amaçlı olarak kullanılan söz, lafız veya ibare kullanımı hoş karşılanmış, ama amacı olmadığı halde yapılmış tekrarlar hoş karşılanmamış, ahenk, söz sanatı ( Örneğin tekrir sanatı) veya diğer estetik amaç sağlamak dışında yapılan tekrarları gereksiz, lüzumsuz, hatalı uygulama yani Kesret-i Tekrar olarak görmüştür
Bu odada azıcık dinlenip istirahat edin, ben bu arada çayınızı getireyim. Bu cümledeki dinlenip istirahat edin ibarelerinden birisi kesret-i tekrardır.
Kimsesiz hiç kimse yok,her kesin var kimsesi
Kimsesiz kaldım,yetiş ey kimsesizler kimsesi La Edri
Bu beyitteki kimse ve kimsesiz sözcükleri aşırı tekrar edilmiş olmalarına rağmen söz sanatı, ahenk ve anlam oyunları maksatlı kullanıldığından kesret-i tekrar olarak gösterilemez.
KAYNAKÇA
[1] A.T.Onay , Eski Edebiyatta Mazmunlar, Enderun Kitapevi, İst., 1973, s.88
