Keşmir

Osmanlıca yazılışı:  كشمیر : keşmir

Himalaya dağları üzerinde yer alan bir bölgedir.10. asırdan itibaren İslamiyet ile tanışan bu bölge Hindu Racalarının hâkimiyetinden kurtularak Şah Mirza zamanında Keşmir Sultanlığı eline geçmiş. Keşmir Sultanlığı 1589’a kadar bölgede hüküm sürmüştür. Bölge daha sonra Babür devletinin hâkimiyet sahasına girmiş, 19. yüzyılda İngiliz müstemlekesi olmuştur.  İngilizler, Hindistan’ı terk ettikten sonra  halkının % 99’u Müslüman olduğu halde Hindistan’ın işgaline bırakılmış (1947) bu nedenle  Keşmir; Hindistan’la Pakistan arasında  savaşların çıkmasına neden olmuştur. Günümüzde Hindistan Çin ve Pakistan arasında çatışma ve sürtüşmelere neden olan ve Çin Hindistan ve Pakistan arasında sorunlu bir bölge konumunu sürdürmektedir.

Hindistan, Pakistan ve Çin sınırında ve Himalayaların eteğinde dağlık bir bölge olan Keşmir divan şiirimizde adı geçen coğrafik yerlerden biridir.  Keşmir, Divân edebiyatında çeşitli nedenlerle üzerinde durulan çoğu kez de bir şehir imiş gibi anılan,  güzelleri ve gülleri ile hakkında söz edilen bir yerdir.

Keşmir keçileri de denilen Tibet keçilerinin yünleri ile yapılan Keşmir- Kaşmir -  şalları ve Keşmir seccadeleri de şiir dünyamızda karşımıza çıkmaktadır. [1]

Hat-ı nev sebze-i mehtâb-ı Keşmîr
Serâpâ neş’e-i sebz-âb-ı Keşmîr   Şeyh Galip 

Kazan idi sanki şehr-i Keşmir
Cuyende o şehr icinde kefgir     Osman Nevres[2]

Perî-rûyân-ı Kemîrî olur pek cezbeli ammâ
Kulun eyler efendim gibi şûh-ı sîm-berden haz   Enderunlu Vâsıf (Gürel, [t.y.]: 320)70

Nazm-i Râşid tuhfe-i pâkîze-i zmirdür
Hûbterdür Sâmiyâ bûy-i gül-i Keşmîrden    Sâmî (Kutlar, 2004: 524)

Târ u pûdı terk-i târ u pûd-ı hestîdir anun
Şâl-i dervîşî dokunmaz sevdiğim Keşmîrde

Dili hem-çün ketân fersûde etdi bir siyeh-çerde
Ki ta’n eyler beyâz-ı gerdeni meh-tâb-ı Kemîre Nedîm (Macit, 1997: 345) [3]

 

KAYNAKÇA 

[1] Emine YENTERZİ, KLASK TÜRK RNDE ÜLKE VE EHRLERN MEHUR ÖZELLKLERİ, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi: 15 Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı, S.320-321

[2] İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, s. 280

[3] Emine YENTERZİ, KLASK TÜRK RNDE ÜLKE VE EHRLERN MEHUR ÖZELLKLERİ, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi: 15 Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı, S.320-321