Kebap ve Büryan Olmak
Arapça: کباب dan dilimize girmiş bir kelimedir. Kelimenin Arapça karşılığı “ Pişmiş, Kızarmış" anlamındadır. Türkçede ise ocakta, mangalda, közde pişirilerek yenen et yemeği anlamına gelir. “Doğrudan doğruya ateşte veya kap içinde susuz olarak pişirilmiş et “
Büryan, büryan / büryân / بِرْيَانْ Püryan ya da Biryan olarak da adlandırılan bu kebap çeşidi ise köken olarak Farsçadır. Büryan Türkçede hem bir kebap türü anlamında iken daha çok Siirt ve Bitlis yöresinde yapılan ve özel bir pişirme usulüne sahip ait bir et yemeğidir.
Büryan kebap, tüm ve yağlı bir kuzunun odun ateşiyle ısıtılan birkaç metre derinlikte ki bir kuyuda saatlerce yavaş yavaş pişirilmesiyle hazırlanan bir kebaptır. Kuyuda pişirilen bu etler tereyağlı bir pilav üzerine konularak da yenir.
Eski edebiyatta ve şiir dünyamızda kebap ve büryan olmak asıl manasında çok az kullanılan en çok da mecaz manada kullanılan kelimelerdir. Bu kelimler daha ziyade aşk ateşi ile veya derdinden kebap olan şairi, şairin yanmış yakılmış bedenini, ciğerini ve gönlünü ifade eder. Kebap olmak, büryan olmak, tandır kebap olmak, döner kebap gibi yanmak, fırında yanmak, pişmek vb deyimleri ile karşımıza çıkar.
Bu benzetmeler kebap türleri ile yapılış teknikleri, döne döne yanarak, ateşte közde pişerek vb şekilleri ile ilgili olarak da karşımıza çıkar.
Hemişe aşık gönül büryan olur,
Her nefes garip gözü giryan olur.
Sofuların dileği mihrap namaz,
Er kişinin arzusu meydan olur. Kadı Burhaneddin Şiirleri
Âteş-i gamda kebâb oldı ciger döne döne
Göklere çıkdı duhânumla şerer döne döne Mihri Hatun Şiirleri
Hicran oduna döne döne dil kebap olur
Gözyaşı katre katre çekide şarab olur La edri
Bagrum kebâb oldı benüm gözyaşı akdı mül gibi
Pür-hûn surâhî gibi dil söyler zebân gul gul gibi Filibeli Dervişzâde Abdurrahman Vecdi
Âteş-i hasretle bağrım der kebâb-ender-kebâb
Merhamet hengâmıdır ey mug kücâ câm-ı şarâb Nigârî ( Seyyid Mir Hamza - Karabağ ) Şiirleri
Nâr-ı ‘ışkunla kebâb oldı gönül döne döne
Çeşm-i mestünle harab oldı gönül döne döne Hamdullah Hamdi (d. 1449 - ö. 1503) Şiir
Ayrulıguñ odı cigerümi kebâb ider
Şavkuñ azâbı gözümi deryâ-yı âb ider Ahmedi Şiirleri
Ayrılıqdan yar mənim bağrımı büryan еylədi,
Özünü bir yana saldı, məni bir yan еylədi. Seyyit Nesimi - İmameddin Şiirleri
Üryan Büryan Vardım Pir Dergahına
Medet Ya Muhammet Ya Ali Diyerek Mahzuni Şerif Şiirleri
Yâr aşkından büryan oldum kavruldum
Bir sırrına eremedim neyleyim
Olanca emeğim gitti havaya
Bir işime yaramadın neyleyim. Deliktaşlı Ruhsati Şiirleri
Kebapçıyam közüm yokh
Şal sataram bezim yok
Ta ezelden beri büryan olmuşuz
Türapta çiğnenir bizim tenimiz
Dünyanın terkini ezel vermişiz
Abdalın hırkasın giymiş eğnimiz Divriğili Kurbani
Kebapçıların şişi
Gelininin gidişi
Kınanız mübareki da
Hazırlayın bahşişi Kıbrıs Türküleri
