Kaya Bilgegil Hayatı Eserleri

1

Kaya Bilgegil (ö. 1921-1987)

Edebiyat tarihi araştırmacısı, yazar ve mensur şiir şairi.

1921 yılında Gürün'de doğdu. Mollavelioğlu sülalesinden gelen yazar üç yaşında babası Abdullah Bey’i, dört-beş yıl sonra ise [1] annesi Zeliha Hanım’ı kaybederek yetim kaldı. Dedesi ve dayılarının himayesinde İlköğrenimine 1928’de Gürün Cumhuriyet İlk Mektebinde başladı. Orta öğrenimine Sivas’ta başlayan Kaya Bilgegil Erzurum da tamamladı. [2] Küçük yaşta şiire merak sardı. İlk şiirlerini, 1934’ten itibaren çeşitli mahalli gazete ve dergilerde yayımlandı.

Bu yıllardaki şiirleri Yedigün, Değirmen, Türk yurdu gibi dergilerde yayımlandı. [3] Lise öğrenimini İstanbul Kabataş Lisesinde tamamladı.1942 [4] Liseden sonra Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi olarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne devam etti. Fakültede iken ilk şiir kitabı olan Cehennem meyvesi adlı eserini yayımladı. 1944 ve bu okulundan da mezun oldu. 1947

Öğrencilik yıllarında Yedigün, Değirmen ve Türk Yurdu gibi dergilerde şiirleri yayımlandı. Fakülte öğrencisi iken Darendeli - ARGUVANLI ÂŞIK KUSURÎ hakkındaki ilk araştırması ile dikkat çekti. Aynı yıllarda Cehennem Meyvası adlı kitabı yayınlandı. Bu eserinde “Şiir ve Mâbâdi” adını taşıyan bir şiir estetiği nazariyatını ortaya koydu. “Şiir ve Mabadı” (Bilgegil 2009: 7-54) adlı poetikası ile yirmi bir mensur şiirlerden ibaret olan bu şiirleri ile mensur şiir örnekleri verdi. Fakülteden sonra İzmit, Trabzon, Adana liselerinde ve Gazi Eğitim Enstitüsünde edebiyat öğretmenliği yaptı.

1951’de Paris Sorbonne Üniversitesi Mukayeseli Edebiyat Kürsüsünde “Lamartine’de İstanbul” konusu üzerine hazırladığı “doctorat d’université” ile edebiyat doktoru unvanına sahip oldu. ([5]Kaya Bilgegil, “Lamartine’e Göre İstanbul”, İstanbul Enstitüsü Dergisi, I, İstanbul 1955, s. 109-122). Doktorasından sonra bir müddet daha Gazi Eğitim Enstitüsünde öğretim faaliyetine devam etti. 1966’da Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne Yeni Türk edebiyatı doçenti olarak tayin edildi.

1970 yılında aynı kürsüde profesör oldu. Bir süre Erzurum Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi ve Edebiyat Fakültesi dekanı oldu. 1985 yılında Celal Bayar Üniversitesi Mimar Sinan Üniversitesi’ne (İstanbul) geçen Bilgegil, 1986 yılında emekli oldu. [6]

Cehennem Meyvası adlı eserini n 2009 yılında ikinci baskısını yaparak gençlik yıllarına ait olan “Tahassür” adlı şiir defterindeki on yedi mensureden ibaret olan şiirlerini de bu ikinci baskıya ekledi. (Bilgegil 2009: 87-108)

Edebiyat, ilim ve kültür tarihi sahasındaki çalışmalarıyla tanındı. Ziyâ Paşa hakkında hazırladığı monografi hazırladı. Yeni Osmanlılar üzerinde bazı çalışmalar yaptı. Akademik çalışmalarını. Gazi Eğitim Enstitüsü İnceleme ve Araştırma Dergisi, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Araştırma Dergisi, Kubbealtı Akademi Mecmûası gibi dergilerle Zafer, Son Havadis, Orta Doğu gibi dergi ve gazetelerde yayımladı. “Kaybedilen Topraklar” (1966) adlı yazısında Osmanlıların Rumeli’nden çekilişlerini anlattı. [7]Kaya Bilgegil 1987 yılında vefat etti.

Şair olarak daha az tanındı Daha çok Akademik çalışmaları ile dikkat çekti Şiir anlayışı olarak mensur şiire yönledi. Şiirlerinde Saf Türkçe'nin fikir yazılarını ifade etmeye yetmediğini düşünerek Osmanlıcaya dönüş yaptı. “Şiir ve Mâbâdı” başlıklı makalesiyle poetika sahibi bir şair olduğunu ortaya koydu. “Şiir ve Mabadı” adlı poetikasında Ahmet Hâşim ve Yahyâ Kemâl’in etkisinde bir “saf şiir” anlayışı ortaya koymaya çalıştı.

Osmanlı Türkçesi'ne yönelik detaylı çalışmalar yaptı. Akademik çalışmalarına dair makalelerini de : Yedigün, Düden, Değirmen, Türk Yurdu, Türkiyat Mecmuası, Son Havadis, Zafer, Orta Doğu, Atatürk Üniversitesi Araştırma Dergisi, Kubbealtı Akademi Mecmuası, İstanbul enstitüsü Mecmuası, Gazi Eğitim Enstitüsü İnceleme ve Araştırma Dergisi gibi dergi ve yayın organlarında yayımladı.

Bazı Eserleri: [8]

Kusuri : 1942

Cehennem Meyvası (Mensur Şiirler) 1944- II Baskısı 2009 ( Mensureler)

Abdülhak Hamid’in Şiirlerinde Le Dunni Meseleler: 1959

Türkçe Dil Bilgisi 1964

Ziya Paşa Üzerinde Bir Araştırma: 1970

Tevfik Fikret'in İlk Şiirleri 1970

Mehmet Akif, Resmi Hal Tercümesi. 1971

Harabat Karşısında Namık Kemal 1972

Şair Şinasi:

Rönesans Çağı Cihan Edebiyatında Türk Takdirkârlığı 1973

Yakın Çağ Türk Kültür ve Edebiyatı üzerine araştırmalar 1980