Karaman’ın Oyunu ve koyunu
Eski metinlerde de sık sık geçtiği için günümüze kadar deyim halinde ulaşan bir konudur. Karamanoğlu Beylerinin, Timurlenk, Yıldırım Beyazıt, hatta çeşitli şairlere verdikleri sözlere rağmen bu sözleri tutmadıkları, hatta tersini yaptıkları, verdikleri sözlerin aksine davranıp hile için bunları yapmış olmalarına dair birçok anlatı vardır. Bu anlatıların özeti “ Karaman’ın koyunu sonra çıkar oyunu “ şeklinde bir deyim hatta atasözüne dönüşmüştür.
Bu anlatılardan birisi Timurlenk ile Karamanoğlu Beyi arasında geçer.
Karamanoğlu Mehmet Bey, Yıldırım Bayezid ile yapacağı barış anlaşması için göğsünün içine bir güvercin koyarak gelmiş ; ( bazı rivayetlerde Timur ile) üstüne de kaftanını çekmiştir. Anlaşmayı kabul eden Mehmet Bey elini bağrına götürüp, “ Bu can bu tende durdukça ordularımız sizinle savaşmayacaktır' diye ant içerek anlaşmayı onaylar. Fakat çadırdan çıkar çıkmaz koynundaki güvercini göklere salıverir.
Bir diğer rivayete göre Osmanlı askerleri Karaman Kalesini kuşatmış, Karaman Kalesindekiler de koyunların kafalarına kandiller yakıp dışarıya çıkarmışlar; Karamanlıların çok sayıda askerle saldırıya geçtiğini zanneden Osmanlı askerleri geceleyin panikleyerek kuşatma alanından çekilmişlerdir.
Bir diğer rivayet ise koyun sürülerinin içine koyun postu giyerek giren Karaman askerleri, koyun sürüsü geliyor diye aldırış etmeyen Moğol ordusuna aniden saldırmış ve Moğolları yenmişlerdir.
Bir diğer rivayet ise Karamanlı Nizami ile Karamanoğlu Mehmet Bey arasında olan bir olaya dayanır. Karamanoğlu Mehmet Bey, işret meclisinde Nizamiye, birçok tımarın gelirlerini, koyunlarını vb bahşedeceğine dair sözler vererek, “ Sabahleyin ayıkınca hatırlat fermanını yazdırayım “ der. Sabah hatırlatılınca da “ Sarhoşken halt etmişim “ diyerek vazgeçer. Nitekim Necati bey’in bir beytinde bu hadiseye bir işaret vardır.
Hep Karaman bahşişidir rüzgârın verdiği
Hazır ol kim akıbet verdiğin devran olur Necati
Sana kalır sanma sakın ki bu devran bahşişi
Hep Karaman bahşişüdür hep Karaman bahşişi Necati
Nitekim bu rivayetler tamamen gerçekleri yansıtmasa bile Fatih zamanına kadar Karamanoğullarının Osmanlılara verdiği pek çok sözü tutmadıkları ve pek çok antlaşmaya uymadıkları da vakidir.
Nitekim “ Karaman’ın koyunu sonra çıkar oyunu “ deyiminin bu rivayetler ile ilgili olduğu zannedilmektedir.
Bu deyim divan ve halk şiirimizde de sık sık karşımıza çıkar.
Dilerim öldürem seni ferah bu tığ-ı hışm ile
Driğa ahdine durmaz sanasın Karamanlıdır. Necati Bey
Karaman’ın koyunu
Sonra çıkar oyunu
Bakkal bodos çırağa
Aşılamış huyunu
Ya terazi ya kantar
Oğlan bir parmak atar
Kaşla göz arasında
On dirhem eksik tartar
