aysmel
Osmanlı ordusunda kaplan postu giymiş Deliler
KAPLAN POSTU GİYME
Eski devirlerde kaplan postu giymenin özel mesajlar içerdiği, saldırgan, savaşçı veya dervişlerin giymeye özen gösterdiği bir post olduğu anlaşılmaktadır.
Eski metinlerde Kaplan postu giyme ile ilgili çok sayıda detay vardır. İran destanlarında İnsanlara yemek pişirmeyi, giyinmeyi ve terziliği de öğreten Keyumers’in adamları ile dağlarda yaşadığı ve Keyumers’in adamlarına kaplan postundan elbiseler diktiği anlatılır. Rüstem-i Zal da üzerinde kaplan postu taşıyan bir efsanevi kahramandır. ( BKZ Giv Kimdir Rüstem'in Damadı Bijen'in Babası)
Kaplan postu giyinmek Türk Halk hikâyelerinde de karşımıza çıkar. Eşref Bey ile Zühre Han Hikâyesinde Deli Murat, Şah Abbas’ın yanına Hanlık imtihanını kazanmak için giderken Zaloğlu Rüstem gibi üstüne kaplan postu giyinir. [1]
Fatih'in güvezi renkle dokunmuş olan iki dalgalı bulut arasında üç benekli kaplan postu motifli ipekli kaftanı vardır.
Osmanlı ordusundaki deliler “…kurt, benekli sırtlan veya pars gibi vahşi hayvan derisinden yapılmış ve üzerine kartal tüyü takılmış kalpak giyen delilerin elbiseleri de arslan, kaplan veya tilki postundan, şalvarları ise kurt veya ayı derisindendi. Ayaklarına sivri burunlu, yüksek ökçeli, çıkrık mahmuzlu “serhadlik” denilen çizme giyerlerdi (Celâlzâde, vr. 143[2]
Eskiden maharetli avcıların imtiyazlı ve mahir bir avcı olduklarını işaret etmek için başlarına sorguç taktıkları, doğanla avlanan avcıların başlarına kaplan derisinden kalpak giydikleri de bilinmektedir. [3] Baba sıfatını kazanmış Kalenderi dervişlerinin üzerlerine kurt veya kaplan postu takmaya özel önem verdikleri görülür.
Şu halde, kaplan postu giymek bir ayrıcalık, ustalık, yiğitlik savaşçılık, hatta yöneticilik alameti olduğu ortaya çıkmaktadır.
Perçemin şahbazı ile kim gönül sayyâdısın
Yaraşır kaplan derisi takye aslanım sana Amri
Bir küheylan at ver istemem eşek
Üstü kaplan postu tek olsun öşek
Kuş tüyünden yastık yumuşak döşek
Keçeler içinde yatmak isterim Karacaoğlan
Aslan eniğiydim kaplan dölüydüm
İnden çıktım ine giren girene
Meydan-ı hikmette erdim postumla
Uzaklaştım gemi süren sürene Davut Sulari Şiirleri
Arap at üstünde kaldı postumuz
Ikrarından döndü mü ola dostumuz
Yarın bir gün kara toprak üstümüz
Çürüdür hey Benli Suna'm çürüdür
Yüksek olur Arap atın kaltağı
Issız kalmaz koç yiğidin yatağı
Yaklaşma kötüye değer eteği
Geri dur hey Benli Suna'm geri dur Karacaoğlan Şiirleri
KAYNAKÇA
[1] Şahamettin Kuzucular, Eşref Bey ile Zühre Han , Akıl Fikir Yayınları, İstanbul – 2018
[2] Abdülkadir Özcan] [DELİ - , TDVİA , cilt: 09; sayfa: 133
[3] A. Talat Onay, Eski Edebiyatta, Mazmunlar, MEB, S. 306
