KAPI (  Şiirlerimizde Dâr- Bâb)

Dâr ve Bâb kelimeleri Türkçedeki kapı kelimesinin eş anlamlısıdır.

Dilimizde kapı ve kapı sözcüğünün Farsça eş anlamlısı dâr ve Arapça eş anlamlısı Bâb ile birlikte çok sayıda terkip tamlama ve deyim vardır.

Bâb-ı âli: devlet hükümet kapısı
Bâb-ı seraskeri;  Serasker kapısı,
Bâb- ı sedaret; sadrazam kapısı,
Bâb-ı zaptiye: zaptiye kapısı
Bâb-ı meşihat : Şeyhülsilam kapısı

bâb-ı seher , bâb-ı gedâ , bâb-ı aşk, bâb-ı cennet, Dâr-ı şura, dâr’ül funun, dar-üs-saadet, dar’üş şifa, dar’üsselam, dâr’ül muallimin, darü’ş şafaka, dâr’ül aceze, dar’ül bedayi , dâr’ş şifa, bunlardan bazılarıdır.

Divan şiirinde kapı  sevgilinn eşiği, kapısı da olabildiği gibi yukarıda örneklerini verdiğimiz şekli ile gerçek anlamları  ve benzetme amaçlı anlamları ile de kullanılmıştır
Örneğin Ziya Paşa’nın

Bulundum ben dahi dar-üş-şifa-yı Bab-ı Âli'de
Felatun'u beğenmez anda çok divâneler gördüm

Beytinde Bab-ı Âli gerçek anlamı ile ama  akıl hastanesi anlamına gelen dar-üş-şifa benzetme amaçlı kullanılmış kapılardır.  Bu kelimler ile  şairlerimiz çok sayıda  özgün tamlamalar ve benzetmeler de  kurmuşlardır

BÂB VE DÂR

Sen bir şehzâdesin ben bâb-ı gedâ
Maksadın âlemden bac almak mı var  Erzurumlu Aşık Sümmani

Bâb-ı âlişândır ârif-i billâh
Hakikatten doğru râhı gösterir          Erzurumlu Aşık Sümmani


Sepîde-dem ki küşâd olmış idi bâb-ı seher
Gözini yummış idi hâbdan her ehl-i seher      Aşık Çelebi

Es-salâ dest-i irâdetle açıldı bâb-ı aşk
Eylesün cânân ile cân sohbetin erbâb-ı aşk    Şeyhülislam Yahya

Sarîr-i bâb-ı cennetdür nevâ-yı nây uşşâka

Semâ itsün sadâ-yı feth irişdi cân-ı müştaka     Şeyhülislam Yahya

Gelür bâb-ı Hudâdan gam yeme rûzî müyesserdür
Yazılmışdur ne ise levh-i kudretde musarrahdur      MEHMED SIDKÎ ŞİİRLERİ

Ehl-i dil bâb-ı keremden feyz alur vakt-i seher
Dilde olan ‘ukde-i gam feth olur vakt-i seher       MEHMED SIDKÎ ŞİİRLERİ ( 19. Y.y)

Âhiret kesbeylemektir dâr-ı dünyâdan garaz
Yoksa ey zâhid nedir bildin mi ukbâdan            Avni Fatih Sultan Mehmet Şiirleri