Kadir Gecesi Edebiyatta Leyl-i Kadir

Osmanlıca yazılışı: Kâdir : قادر

Osmanlıca yazılışı : Leyli :  ليلى

Osmanlıca yazılışı : Leyl-i Kadir :  قادر ليلى

Kâdir, Arapça kökenlidir ve kudretten gelir. Kâdir sözcüğü aynı zamanda Allah’ın adlarından biridir.  Sözlük anlamı ile de tükenmez kudret sahibi olan Allah anlamındadır. Leyli  ليلى ise Arapça kökenlidir ve gece, geceleyin manalarındadır. Yani Leyl-i Kâdir, قادر ليلى , Kadir Gecesi anlamına gelmektedir.   

Kadir gecesi İslam âleminin en önemli gecelerinden biridir.  Kadir Gecesi, Kuran-ı Kerim'in indirildiği Ramazan ayının 27. Gecesidir.  Bu gece:  "sema kapılarının açıldığı, dua ve tövbelerin kabul edildiği kutlu gece" olarak kabul edilir.

Kuran-ı Kerim'de "Kadir Suresi”nde kadir gecesi hakkında şu bilgiler verilmiştir : "Şüphesiz, biz onu (Kur'an'ı) Kadir Gecesinde indirdik. Kadir Gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin! Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır. Melekler ve Ruh (Cebrail) o gecede, Rab'lerinin izniyle her türlü iş için iner de iner. O gece, tan yerinin ağarmasına kadar bir esenliktir."

Kur’ânı Kerî,  Kadir gecesi nâzil olmağa başlamış bu gecede bir yıllık işlerin yeryüzüne indirildiği kabul edilmiştir. Kadir gecesinde, meleklerin yeryüzüne indiği, Kadir gecesinin bin aydan hayırlı olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle Kadir gecesi müminlerin tövbe etmeleri için bir fırsat olarak bilinmiştir.[1] ( BKZKadr Nedir Kadr Suresi Kadir Gecesi )

Kadir Gecesinde namaz kılınır, Kuran okunur, Kuran tefsirleri mütalaa edilir. Zikir yapılır, salâvat-ı şerife getirilir. Dualar edilir. Fakir ve kimsesizler doyurulur,  yoksullara sadaka verilir.

Bu gice kadir oldu ayan
Aleme nur oldu ayan
Bu kadirin hürmetini
Arif olan bildi heman

Kadrin hürmeti bilindi
Didelerin pası silindi
Ey komşular bu gice
Kadir namazı kılındı      İstanbul Türküleri 

Divan şiirinde Kadir gecesinin yukarıda izah edilen yönlerine de değinilmiştir. Ayrıca Kadir gecesinde mümin olanlara güneşin karanlık bir nur halinde gözüktüğü, gerçek müminler için kadir gecesinin güneşin en parlak göründüğü bir gece gibi olduğu,  kadir gecesinde gökten nurlar yağdığı, Kadir gecelerinin bir fırsat gecesi olduğu, kadir gecesinde ağaçların secde ettiği,  suların uyuduğu konuları da işlenmiştir.

Kaşların zülf-i perişanın altında gören
Şeb-i kadr içre sücûd etdi sanır iki nihâi         Nâdirî

Seher-i lyd celî maşrık-i ruhsârında
Leyle-i kadr hafi zülf-i siyah-fâmında       Nedîm

Kadr-i eşküm ol bilür kim kıymet-i gevher bile
Rûy-ı zerdüm hoş görür şol kim ‘ayâr-ı zer bile      Baki'nin Şiirleri

Bende oldugum kapuñda kadr-i câhumdur benüm
Bu söze kim didüm ol Hâlik güvâhumdur benüm         Ahmedi Şiirleri

Kadir geceleri fırsat sizindir
Böyle Hakk mihmanı can ele girmez
Peygambere yüzler sürmek bizimdir
Gitti bu günkü gün dün ele girmez           KUL NESİMİ

Bak Leyle-i Kadir Cuma gününde
Derin bir uykuda divanı gördüm
Üç derviş oturur saki önünde
Sima Bedir nuru nişanı gördüm       Murat Çobanoğlu

KAYNAKÇA

[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/kadr-nedir-kadr-suresi-kadir-gecesi/124060