Güven Turan, şair, yazar ve çevirmen (doğumu: 1943).

Hayatı

Güven Turan 1943’te Sinop, Gerze’de doğdu. Asıl ve tam  ismi  İsmail Güven Turan’dır. [1] Babası tütün tüccarı Ahmet Bey annesi ise Sabriye Hanım’dır. Güven Turan Ahmet ve Sabriye çiftinin tek çocuğu olmaktadır.

İlköğretimini Gerze, Samsun’ Maarif Koleji’nde tamamlamış olan şair ortaokul ve liseyi İstanbul Maarif Koleji'nde okumuştur.  Lise eğitiminden sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne giden şair 1968 yılında İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirmiştir. [2]

Lisans eğitimi ile yetinmeyen şair Lisans eğitimini tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde yüksek lisansını tamamlamış, [3]aynı okula ve bölüme girerek (1973) ve İngilizce okutmanlığı yapmaya başlamıştır. Ankara’da iken TRT Türkiye’nin Sesi Radyosu’nda birçok program hazırladı. [4]

 

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’ndeki okutmanlığını bırakan şair 1976- 1995 yılları arasında  İstanbul’ a taşınarak İstanbul’da reklamcılık alanında çalışmaya başlar. Reklamcılık alanında bir müddet metin yazarlığı ve yayın yönetmenliği yapmış, Reklam Yazarları Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. Hatta bir süre de bu derneğin başkanlığını yaptı [5] Fakat reklamcılık yaparken dahi edebiyat ve şiirler bağını koparmamıştı. 1995’te reklamcılığı bırakarak serbest yazarlık yapmaya başladı.

Şairin ilk şiiri 1962’de yayımlanmıştır. Bu tarihten sonraki şiirleri Yelken Ataç, Devinim, Alan ’67, Yazko, Edebiyat, [6]Gösteri ve Soyut [7]gibi dergiler de yayımlanır.  12 Eylül İhtilalinden sonra ilk kitapları basılmaya başlamıştır. Dost, Yordam, Ataç, Soyut, Şiir Sanatı, Türk Dili, Dönem, Evrim, Alan 67, Ataç, Yelken, Oluşum gibi dergilerde yazı ve şiirleri çıkmıştı. Ulus gazetesinin sanat ekinde şiirleri yayımlandı.[8]

 

Güven Turan, Dalyan ile 1979 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü’nü, Düş Günler ile 1990 Yunus Nadi Yayımlanmış Hikâye Kitabı Ödülü’nü, Bir Albümde Dört Mevsim ile 1991 Yunus Nadi Yayımlanmamış Şiir Kitabı Ödülü’nü, Cendere ile 2004 Altın Portakal Şiir Ödülü’nü, Süregelen ile 2005 Memet Fuat,  Deneme Ödülü’nü kazandı. [9]

Yurtdışında, International Writing Program (ABD, 1980), British Council Cambridge Seminars (İngiltere, 1998), Voix de la Méditerranée (Fransa, 2002) gibi uluslararası etkinliklere katıldı. [10]

 Şairin, 1981'den 2003'e toplam on şiir kitabı yayımlanmıştır.

Şairlik Özellikleri

Şair serbest şiirin şekil anlayışıyla şiir dünyasına adım attığı 1965 yıllarda popüler olan çağdaşı şiir akımlarının ve topluluklarının etkisi altına girmeden kendi çizgisinde bir anlayışı ile şiirler yazmış bu tutumunu ilk şiirlerinden son şiirlerine kadar da devam ettirmiştir. 2016 yılında yayımlanan Ardıl adlı şiir kitabının “Mukaddime” başlıklı şiiri “ onun şiir dünyasının özelliklerini yansıttığı“ kabul edilir.

Kentli bir şair olan şairin şiirlerinde çocuklu özlemi, aşk, özlem , doğa, ölüm, korku, yalnızlık, kentli bunalımları, yabancılık duyguları,  sosyal çevreye yabancılaşma, uyumsuzluk cinsellik öne çıkan başlıca temalardır. İlk bakışta II. Yeni şairi olarak görülebilecek olan Güven Turan, şiirlerinde kurguya anlama ve anlatmaya önem verdiği için II. Yeni şiir dilini kullanan şairler arasında kendine özgü bir şair olmayı başarmıştır. Dil mantığının bozulmasına karşı şair Türkçeye yaraşan bir şiir dilinde yazmak hassasiyetine sahiptir.

II. Yeni Şiir , etkisinde bir şair olan Güven Turan, neyi söylemek ve nasıl anlatmak gerektiğine önem verdiği için anlamsızlığın şairi olmaktan kurtulmuş ve II. Yeni Şairlerinden farklı bir çizgide bulunmuştur. ( bkz II. Yeni Şiiri Şiir Anlayışları ve Şairleri , Muzaffer İlhan Erdost, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Edip Cansever, Sezai Karakoç  ve  Ülkü Tamer   )

 “1960'lar ve 1970'lerin şiir atmosferine, akımlarına ilgi göstermez bir mahiyetteydi. Kendine has bir izlenimciliğe denk gelen, söz sanatlarının abartılı büyüsüne hiç kapılmamış, doğa ve insan doğasının tüm sadelik ve dinginliğiyle var olan bir şairdi. İlk şiir kitabından bu yana, şairin şiiri algılayış ve geliştirmesi noktasında köklü bir değişime aslında hiç rastlanmadı. İçinde yaşadığı toplumun ortak duyarga ve söylemlerinin sıkça dışında duran, dilin ve sözcüğün kendisini, devamlı sorun olarak düşünen, insan doğasındaki eğrilme ve bükülmeleri ilginç metaforlarla şiirleştiren bir şair olarak kaldı.” [11]

Dalyan adlı ilk romanından sonra birçok roman yazmış olsa da şair olmak etiketinden kurtulamadığından daha çok şair olarak tanınmıştır. Dalyan adlı ilk romanı da dâhil toplam yedi roman yazmış olsa da tüm romanlarında aşk konusunu işlemiş, tüm romanlarında kimliğini ve kendi kişiliğini arayan insanları anlatmıştır.

Şiirlerinde işlediği benzer konulara dayanan öykülerini Düş Günler (1989) ve Zemberek (2009) adlı eserlerinde yayımlamıştır. Bu öykülerinde kentli insanların bunalımları,  kentli kadınların dünyasını, aşk ve ikili ilişkileri, iletişim kuramayan kentli insanları, bazen de hayali veya düşsel gezileri konu olarak işlemiştir.

Kitapları

Şiir

·         Güneşler... Gölgeler... (1981)

·         Peş (1982)

·         Sevda Yorumları (1990)

·         Bir Albümde Dört Mevsim (1991)

·         İkaros’un Uçuşu (1993)

·         Toplu Şiirler (1995)

·         101 Bir Dize (1996)

·         Gizli Alanlar (1997)

·         Görülen Kentler (1999)

·         İz Sürmek (2001)

·         Cendere (2003)

·         Çıkış (2008)

Öykü

·         Düş Günler (1989)

·         Zemberek (2009)

Roman

·         Dalyan (1978)

·         Yalnız mısın? (1987)

·         Soğuk Tüylü Martı (1992)

·         Deneme-Eleştiri: Kendini Okumak (1987)

·         Bakır Çalığı (1994)

·         Yazıyla Yaşamak (1996)

·         Çerçevenin Dışından (2004)

Deneme eleştiri

·         Kendini Okumak (1987)

·         Bakır Çalığı (1994 / 2006)

·         Yazıyla Yaşamak (1996)

·         Çerçevenin Dışından (2004)

·         Süregelen (2005)

Çeviri

·         Aşk ve İsyan (K. Rexroth’tan seçme şiirler, 1991)

·         Sınırsızdır Şiir (M. Holub’dan seçme şiirler, 1993)

·         Seçme Şiirler (L. Glück’ten, 1994)

·         Seçme Şiirler (W. C. Williams’tan, 1995)

·         Seçme Şiirler (H. D.’den, 1995)

·         Demir Adam/Demir Kadın: T. Hughes (2001)

·         Raşid’in Dürbünü (J. Mahjoub, 2003). [12]


KAYNAKÇA

[1] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 545

[2] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 545

[3] Necatigil, Behçet (2007). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınevi.

[4] DR. ÖĞ SELAMI ÇAKMAKCI, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/guven-turan

[5] Söylemez, Derya (2016). Güven Turan’ın Şiirinde Varoluşçuluk. Yüksek Lisans Tezi. Mersin: Çağ Üniversitesi.

[6] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 545

[7] Söylemez, Derya (2016). Güven Turan’ın Şiirinde Varoluşçuluk. Yüksek Lisans Tezi. Mersin: Çağ Üniversitesi.

[8] DR. ÖĞ SELAMI ÇAKMAKCI, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/guven-turan

[9] https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCven_Turan

[10] https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCven_Turan

[11] ORHAN KAHYAOĞLU, Yalnızlıklardan içe 'çıkış', https://www.dipnotkitap.net/ son erişim, 12-11-2012

[12] https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCven_Turan