GÖRSEL HAFIZA

 

 

 

 

     Tırtıl sayısına dikkat etmeli evvel. Tıpkı hayatımızda bize güven kaybı yaratan insanlara dikkat etmemiz gerektiği gibi. Dut yapraklarımıza tırtıllar zarar veriyorsa bir kısmının ölümüne seyirci kalırken tırtıldan kelebeğe dönüşüp uçmayı başaranlara da imrenmeli. “Küçük Prens” eserini pek severim. Sanki çocuk yaş grubuna has gibi lâkin tüm dünyaya mesaj veriyor. Bu kitabı Uludağ Üniversitesinde (Bursa) öğrenci iken okuma fırsatım oldu. Renkli karikatüristik sayfaları tüm görselliği içinde topluyor. Bu eserin çevirisini Cemal Süreya – Tomris Uyar çiftinden okuduğunuzda daha zevkli. Yabancı diliniz çok iyiyse orijinal hâlini tavsiye ederim elbet.

     Görsellik önemlidir okuma yolculuğumuzda. Zihnimizin dimağında düş gücümüz harmanlanıp romanda kurguya dönüşür ve hayallerimiz düşsel algılarla satırlara yolcu olur. Bir kitabı okurken soyutlar bile somutlanır gözümüzün önünde. Sanki orada fırında pişen sıcacık elmalı kurabiyenin kokusunu duyarız. Kitabı elimize alınca bir şehri en ince ayrıntılarına kadar hissedip roman kahramanlarımızın mekânında, hüzün sokağında dolaşırız. O ortamın havasını solumak isteriz.

 

 

     Türk yazarlarımızdan Reşat Nuri Güntekin’in gözünde Anadolu’daki kasaba yaşamını, Yaşar Kemal’in romanlarında Adana ve Çukurova’yı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kaleminde Bursa’yı, İstanbul âşığı şairimiz olan Orhan Veli Kanık’ın şiirlerinde Boğaziçi Köprüsü manzarasını bambaşka yorumlarsınız. Sadık bir yârendir kitaplar. Maşuku olur insan, esiri olur ulvî satırların. Farklı kültürlere ve coğrafî bölgelerimize o yörenin şivesiyle köprü kurarız. Sanki hep oradayızdır, sükûtun çığlığını yaşar okuduklarımız.

     Kitaplar sayesinde dünyayı diyar diyar gezeriz. Sizce bunların hepsi görsellik sayesinde mi olur? Görsellik bir kitap kapağını bile etkiler. Görsel hafıza, kitap sayfasının tamamının fotoğrafını çeker de beyne olumlu mesajlar iletir. “Yer, zaman, olay, kişiler”; muhteşem dörtlüdür ve bir hikâyenin olmazsa olmazlarıdır. Sırma saçlı ve meneviş gözlü bir bayanın leylak kokulu kolonyasını, lavanta özlü el kremini, sevincin çığlığını, güvercin sesini, yanağımıza dokunan buseyi, bir elin sımsıkı tutuşunu, keman eşliğindeki dansı aslında ellerimizle dokunmuş gibi hissederiz kitaplarda. Gözler orayı görür, burun o ortamı koklar, dil tüm güzellikleri tadımlar, kulaklar da o ezgiyi hisseder. Beş duyu organı işbirliğiyle harekete geçer.

     Görsel imgelerle el ele, diz dize veririz kitap okuma yolculuğumuzda. Sayfalarda ve renkli kitap ayraçlarında roman kahramanını taşır yürekler. Zihnimizde faklı ütopik senaryolar üretiriz. Edebiyatta ve şiirde imge, görsellik mühimdir. Her yazarın kalemi apayrı senaryolar üretir. Her bir roman kahramanımız hayatın içinden ve aramızda olan birileridir hakikatte. Hisler, görseller, ezgi ve ritim leziz bir sıfata bürünür. Varsıl ve yoksul kelimeler kalem ustasının avuçlarında bereketlenir.

 

 

     Bir yağlı boya tablosu bile sizlere öykü, şiir yazdırabilir. Dereden şırıl şırıl akan su, ellerinizle çakıl taşlarına dokunuşunuz, çınar ağacı yapraklarının hışırtısı dile gelir görsellikle. Fotoğraf, resim, manzara, tablo, müzik ve daha fazlası tüm imgeleri kucaklayarak satırlarda doğum yapar. Resimli bir öykü kitabını bile her yaşta ilgiyle okuruz. Bir müziğin huşusunda işimizi aşkla yaparız. Bir macera kitabının filme uyarlanışı ve beyaz perdede misafir oluşu, telif hakları kuralınca Kültür ve Turizm Bakanlığı ile onaylanması korsancılıktan kurtulmak adına güven vericidir.

     Plâstik sanatların resim ve müzikle raks edişi edebiyatımızın baş tacı olur. Bulmacanın eksik parçaları gibi birbirini tamamlar her bir sanat dalı. Estetik algı, sanata yolcu olur. Estetik bir titizliğin hamurunu yoğurur edebiyat. Görsel hafızamız mısralarla ballanır. (Su)sayan dudaklara (sus)mamacasına ‘su kasidesi’ okur dizeler. Görsel hafızamızda can olur her ne varsa. İzlenimlerin rehberliğinde misafiri oluruz her bir romanda.