Füsun Akatlı

Füsun Akatlı (d. 1944, İstanbul - ö. 4 Temmuz 2010, İstanbul) eleştirmen, yazar, öğretim üyesi.

Füsun Akatlı’nın annesi gazeteci Bihin Anter, babası ise Memur Nihat Selçuk Akatlı’dır. [1]Rumeli Yanyalı kökeninden gelen, yazar Hilmi Ziya Ülken’in  kardeşinin torunu [2]göçmen gelerek İstanbul’a yerleşen  büyük dedesi de yazar Lastik Sait olarak tanınan bir ailenin kızıdır. Abidin Dino ’nun eşi Güzin Hanım, Füsun Akatlı’nın annesi Bihin’in kuzenidir. [3]

1962 yılında Ankara Kız Lisesini bitirdikten sonra babasın amcası Hilmi Ziya Ülken’in yönlendirmesi ile Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümüne gitmiştir.  Bu bölümden mezun olan Akatlı [4] İzmir Bergamalı METİN ALTIOK  ile Ankara’da iki yakın arkadaş, dost ve sevgili olmuştu. İkisi de Mehmet Ali Aybar’ın  Türkiye İşçi Partisi’ne mensuptu. [5] Füsun Akatlı, partinin bilim kurulu gibi birimlerinde görev almış ressam olarak tanınan ama şiirler de yazan bir aydındı. Füsun Akatlı ile METİN ALTIOK   29 Temmuz 1966 ‘da Ankara’da evlendi. Bu evlilikten 1968'de Zeynep adlı kızı dünyaya geldi.

Füsun Akatlı Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Bölümü'ne geçerek burada Felsefe Tarihi, Sanat Felsefesi, Bilgi Teorisi ve Dil Felsefesi üzerine dersler vermeye başladı. 1967 yılında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümüne asistan olmuştu. Bu yıllarda edebiyat ile de ilgilenmeye başlamış denemeler yazmaya başlamıştı. İonna Kuçuradi ve Bilge Karasu gibi isimlerle yakın bir arkadaşlık kurmuştu.

1974 yılında doktorasını tamamlayan Füsun Akatlı, 1979 da eşi  Metin Altıok’tan  ayrıldı. [6] 12 Eylül 1980 darbesinden sonra 1983 yılında Hacettepe Üniversitesi’ndeki görevinden istifa edip İstanbul’a gitti. Bu yıllarda reklamcılık alanında metin yazarı olarak Man Ajans ve Ajans Ada'da metin yazarı olarak çalıştı.[7]

Füsun Akatlı reklamcılığı bırakarak  1991 yılında  Şehir Tiyatroları’nda çalışmaya başladı. Sonra Yeditepe Üniversitesi ve ardından Doğuş Üniversitesi’nde görev yaptı. “Kadın Eserleri Kütüphanesini kurdu. Akademik kariyerini tamamladı; profesör oldu. Eski eşi, Metin Altıok'u Madımak yangınında kaybeden Akatlı; 30 Aralık 1994 tarihinde Onat Kutlar ve Yasemin Cebenoyan’ın ölümüne neden olan The Marmara Oteli’ne yapılan terör saldırısından yaralı olarak kurtarıldı.[8]

 

Kurucusu olduğu Yeditepe Üniversitesi,  1998-2005 yılları arasında  Tiyatro Bölümü’nün başkanlığını yaptı. Tiyatro Bölümü'nde de dersler veren sanatçı, kendisine uygulanan baskılar sonucunda görevinden istifa etti [9]Daha sonra vefatına kadar Doğuş Üniversitesi İletişim Bilimleri bölüm başkanlığı görevini yürüttü.

1968 yılından ölümüne kadar  tiyatro eleştirileri ve köşe yazıları yazdı. İlk yazılarında  Füsun Altıok imzasını kullandı. Yazıları;  Dost, Soyut, Varlık, Milliyet Sanat Dergisi gibi dergilerde; Politika, Söz, Cumhuriyet Gazetesi gibi yayın organlarında yayımlandı. Sait Faik Hikâye Armağanı, Simavi Edebiyat Ödülleri,  Behçet Necatigil  Şiir Ödülü Cevdet KudreÖdülleri, İnkılâp Yayınevi Edebiyat Ödülleri, seçici kurulları (jüri) üyesi oldu.  [10]

Akatlı 4 Temmuz 2010'da  kanser tedavisi gördüğü. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 66 yaşında akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetti. Naaşı Çengelköy Mezarlığı'na defnedildi.  [11]

 

EDEBİ KİŞİLİĞİ

 

İlk deneme yazısı 1968'de Dost dergisinde yayımlanmış bu ilk yazısından sonra öldüğü tarihlere kadar pek çok deneme ve eleştiri yazmıştır. Deneme ve eleştirileri Dost, Soyut, Forum, Yeni A, Türk Dili, Militan, Varlık, Milliyet Sanat Dergisi, Oluşum, Gergedan, Argos, Gösteri, Milliyet Sanat, Metis Çeviri, Virgül gibi dergiler ve Politika, Söz, Cumhuriyet gibi gazete ve dergilerde çıkmıştır.  

Felsefe alanında akademik bir kariyere sahip olduğu halde deneme ve eleştirilerinde akademik yaklaşımlardan ziyade denemeciye yakın bir yaklaşım göstermiştir. “… Yazdığım bütün yazılar-kurumsal yazılar ve eleştiri yazıları da dâhil olmak üzere- deneme türüne girer. Makale denilebilecek yazı yazmam ben, neredeyse hiç. Bilinçli yapmıyorum bunu. Sevmiyorum ‘bilimsel’ kıyafetli yazıları.” [12] 

Akatlı, deneme ve eleştirilerinde eğitim, felsefe, edebiyat, tiyatro, müzik, kültür, dil, sosyal hayat, sosyoloji toplumbilim gibi pek çok konuya değinmiştir. Yazılarında ister istemez felsefeci niteliği bariz bir şekilde ortaya çıkmış, soran sorgulayan, yorumlayan eleştirici bir yaklaşım sergilemiştir. Yazılarındaki “ Dili süsten, gösterişten uzak yalın ve açık bir özelliğe sahiptir.”, “ Başta tiyatro ve edebiyat olmak üzere sanatın pek dalına ilişkin değerlendirme ve tespitlerinde felsefenin gücünden faydalanan Akatlı, çağdaş Türk denemeciliğinin en önemli kalemlerindendir.”[13]

Eserleri

·         Kırmızı Gagalı Pelikan, 2010, Kırmızı Yayınları, ISBN 978-975-8855-81-0

·         Niçin Diyalektik, 2007, Kırmızı Yayınları, ISBN 978-975-9169-48-0

·         Felsefe Gözlüğüyle Edebiyat, 2003, Dünya Yayıncılık, ISBN 978-975-304-177-5

·         Zamansız Yazılar, 2004, Dünya Yayıncılık, ISBN 978-975-304-257-4

·         Kültürsüzlüğümüzün Kışı, 2003, Dünya Yayıncılık, ISBN 978-975-304-102-7

·         Sis Lambası, 1999, Boyut Yayın Grubu, ISBN 978-975-521-104-6

·         Düşünce Ufkunda Pupayelken Edebiyat Üzerine Denemeler / Denemeler Üzerine Yazılar, 1999, Boyut Yayın Grubu, ISBN 978-975-521-107-7

·         Zamanı Yaşatan Roman Zamana Direnen Şiir Roman ve Şiir Üzerine Eleştirel Denemeler, 1998, Boyut Yayın Grubu, ISBN 978-975-521-060-5

·         Öykülerde Dünyalar Eleştiri Yazıları, 1998, Boyut Yayın Grubu, ISBN 978-975-521-105-3

·         Acıyla, Sevgiyle, Kahramanca.., 1999, Boyut Yayın Grubu, ISBN 978-975-521-095-7

·         Bilge Karasu Aramızda, 1997, Metis Yayınları, ISBN 978-975-342-168-3

·         .. Bir de Ruhi Su Geçti, 2001, Ruhi Su Kültür Sanat Vakfı Yayınları, ISBN 978-975-93741-1-2

·         Pusulamız Felsefe, 1995, Varlık Yayınları, ISBN 978-975-434-159-1

·         Tenha Yolun Ortasında, 1995, Oğlak Yayıncılık, ISBN 9789752390517

KAYNAKÇA

[1] DR. KORAY ÜSTÜN, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/akatli-fusun

[2] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İismler, Ank. 2005 shf 32

[3] Soner YALÇIN, İki onurlu hayat Füsun Akatlı-Metin Altıok, https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15283024.asp

[4] Necatigil, Behçet. “Akatlı, Füsun”. İstanbul: Varlık Yayınları, 2000, s. 24-25.

[5] Soner YALÇIN, İki onurlu hayat Füsun Akatlı-Metin Altıok, https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15283024.asp

[6] Soner YALÇIN, İki onurlu hayat Füsun Akatlı-Metin Altıok, https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15283024.asp

[7] DR. KORAY ÜSTÜN, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/akatli-fusun

[8] Kayıran, Yücel (2010). “Füsun Altıok’tan Füsun Akatlı’ya -Otobiyografik Bir Portre Denemesi”, Varlık.1235: 52-57.

[9] Yeditepe Üniversitesi, Eski Tiyatro Bölümü Başkanı Füsun Akatlı'ya tazminat ödeyecek". Tiyatro Dünyası. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2010.

[10] https://tr.wikipedia.org/wiki/F%C3%BCsun_Akatl%C4%B1

[11] Prof. Dr. Füsun Akatlı son yolculuğuna uğurlandı". Milliyet. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2010.

[12] Akatlı, Füsun (2016). Yazı Bahçesinden. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.

[13] DR. KORAY ÜSTÜN, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/akatli-fusun