Eray Canberk
Eray Canberk, 1940 yılı İstanbul, Türk ozan, yazar, çevirmen.
Tam adı Mehmet Eray Canberk’tir. Annesinin adı Asude Hanım, babası ise subay-öğretmen Osman Nuri Canberk'tir. Ressam Güray Canberk'in de kardeşidir.
İlköğrenimini Aksaray, orta öğrenimini İstanbul Gedikpaşa’da yapan şair 1958’deHaydarpaşa Lisesi'ni bitirdi. Liseden sonra gittiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde ve İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'nda okudu ama buradaki tahsilini tamamlamadan ayrıldı.
Yedek subay olarak askere gitti ve askerlik hizmetini iki yıl köy öğretmenliği (1964-1966) yaparak tamamladı. Askerlik dönüşünde yayıncılık hayatında çalışmaya başladı.[1]
Yayıncılıkta ve çevirmenlikte karar kılan yazar, yayınevlerine yönelik işler ile hayatını kazanmaya başladı. Birçok ansiklopedinin hazırlanmasında konu yazarı olarak görev aldı. Birçok sözlüğün hazırlanmasında da yardımcı olarak çalışmalarda bulundu. Yeni Gerçek (11 sayı, 1967-1968) dergisinin yayın kurulunda çalışmıştı. 1969-1975 yılları arasında ilkokul öğretmeni olarak görev aldı. 1975-1981 yılları arasında. Gelişim-Hachette, Büyük Larossse, Meydan Larousse, Dünden Bugüne İstanbul, Temel Britannica ve Sosyalist Kültür ansiklopedilerinde madde yazarı olarak görev aldı. Ayrıca Milliyet Çocuk, Bando, Kırmızı Balon gibi çocuk dergilerinde çalıştı.
1963'den başlayarak şiirleri, öyküleri, denemeleri, eleştirileri, günlükleri, incelemeleri ve çevirileri yayınlanmaya başladı. Yazıları: Yelken, Varlık, Yeditepe, Şiir Sanatı, Yeni Gerçek, MAY, Broy, Yandıma, Adam Sanat, Ludingirra, Hürriyet Gösteri, Cumhuriyet Kitap, Dünya Kitap, gibi dergilerde yayımlandı. [2]
Prof. Dr. Afşar Timuçin ile birlikte Kavram Yayınevini kurdu. Daha sonra kendi kurduğu Alan Yayınevini yönetti.
Eray Canberk’in ilk kitabı “Kuytu Sular” 1969’da yayımlandı.[3] Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanan son şiir kitabı Kent Kırgını - Toplu Şiirler (1960 - 2010) ile 2012 Necatigil Şiir Ödülü'nü aldı. [4] “Bu ödülle Eray Canberk’in 50 yıllık birikiminin de değerlendirilmesi öngörülmüştü.” -
Evli ve bir çocuk babası olan Eray Canberk, İstanbul’da yazar ve çevirmen olarak yaşamını sürdürmektedir. Dünya şiirinden çevirileri de çeşitli kitaplarda yer almıştır. Kendi deyimiyle " "zoraki köşe yazarı" olan şair daha çok çevir, şiir ve köşe yazıları ile tanınmıştır.
ERAY CANBERK’İN ŞİİR VE ŞAİRLİK İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ
Şölen, Yazko Edebiyat, gibi dergilerde, akıcı, duygu yüklü toplumcu şiirler yazmış, az yazan, az yayınlayan, özenli, incelikli bir dile sahip bir şair olarak kabul edilmiştir. Ataol Behramoğlu, Eray Canberk için, "Az yayınlayan, özenli, incelikli bir dil işçisi" [5] tabirini kullanmıştır.
Turgay Fişekçi, Eray Canberk" başlığıyla Cumhuriyet gazetesinde yazdığı bir yazıda Eray Canberk'i şu şekilde ifade etmektedir. "Eray Canberk, 1960 kuşağının belki de en sessiz şairi. Sessizliği, şiire ve şaire böylesini yakıştırmasından olmalı. Yoksa şiirleri, çeviri şiirleri, emek verdiği nice kitapla durmadan konuşan, okurları türlü güzelliklerle buluşturan bir şairdir. Eray Canberk, yalnızca iyi bir şair değil, iyi bir insan örneği olarak da günümüzün bulunmaz değerlerinden biridir." [6]
Şiir ve Şair üzerine Aykırı Düşünceler adlı yazısında şiir neyi anlatır, sorusuna şair şöyle bir açıklık getiriyor: " Bu soruya verilecek en kestirme cevap "her şeyi" olsa gerek... Şiir hiçbir şeyi anlatmak zorunda değildir de denebilir. Bütün öteki sanat dalarlı için de öyle… Oysa başlangıçta sanatın amacı bir şeyler anlatmaktı. Daha da iddialı söylenebilir: açıklamak ve çözüm ve getirmek. En eski ve ilksel sanat olarak görevleri vardı şiirin. Zamanla iş bölümü ve uzmanlaşma sonucu sanat ile bilim ve felsefenin alanları belirginleşti. Böylece şiirin de bir sanat dalı olarak sorumlulukları azaldı. Sorumsuzlaştı şiir. Hiçbir şeyi anlatmak zorunda değil. Öteki sanat dalları gibi..." [7]
Görüşlerinden de belli olduğu gibi şiirin anlatım ve izahat sorunu olmadığını düşünen bir şairdir. Bunun ötesinde şiirde anlam ve anlatımın olması gerekmediği fikri ile şiirler yazmış bu tutumuyla II. Yeni Şiiri Şiir Anlayışları ve Şairleri ( Muzaffer İlhan Erdost, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Edip Cansever, Sezai Karakoç ve Ülkü Tamer ) şairlerinin şiir anlayışını hayatının son demelerine kadar sürdürmüştür.
"Şiirin kendine özgü bir dünyası vardır(mı demeli?). maddi dünya şiire uzaktır. Şairlerin de dünya görüşlerini değiştirme hakları saklıdır. Aynı akımın içinde olup da sesini yaratan şair, tam anlamıyla şairdir. Belli bir akımın şairlerini birbirlerine benzeyen şairler diye sınıflandıramayız. Aynı akım içindeki şairleri, belki de aynı dünya görüşünün çok belirli bir yanını, çok belirgin bir biçimde ortaklaşa yorumlayan şairler olarak niteleyebiliriz. Dünya görüşünün şiire bulaşması burada söz konusu oluyorsa da zaman zaman şairlerin de sıradan vatandaşlara yaklaştıklarını düşünerek hoş görmeliyiz bu hatalarını!" [8]
Şiir üzerinde aykırı düşüncelere sahip olan şair, bu görüşlerini aynı adlı eserinde paylaşmıştır.
"Dışarıdan ve doğrudan etki altında tutulan bir sanat, hele siyasal baskılarla yönlendirilmek istenen bir sanat elbette düşünülemez. Şiir de… Şair eğer istiyorsa ya da kendini görevli sayıyorsa ya da göze alıyorsa yönetimlerle savaşıma girebilir. Sessizliği, suskuyu da seçebilir. Ama istese de istemese de şiiri para ediyorsa bu olamaz bir durumdur. Şiir para etmez. Şairin de derdi parayla değildir!"
Şiir üzerinde bir hayli görüş belirten şairin 2013 dünya şiir günü bildirisi ile şiire dair 1960 tan beridir görüşlerinde pek bir değişiklik olmadığını ortaya koymaktadır.
“Şiirin ana maddesi dildir. Öteki yazın sanatlarının da ana maddesi dildir ama şiirinki daha da dildir! Çünkü şiirde her sözcük kendi anlamını aşar, gizilgüç anlamını sunar şiire. Şiir düşüncelerle yazılmaz ama şiirsiz düşünceler de bir işe yaramaz. Şaire de şiirle yaşamak yetmez, şiirde yaşaması gerekir.”
Eserleri
Şiir kitapları
· Kuytu Sular
· Eskimiş Yalnızlığa
· Yüreğin Burkulduğu Zaman
· Ebrular
· Kuytu Sularda Zaman
· Kent Kırgını - Toplu Şiirler
· Şiir ve Şair Üzerine Aykırı Düşünceler
Derlemeler
· Çağdaş Vietnam Şiiri
· Sevda Türküleri
· Türk Yazınından Seçilmiş Yergi Şiirleri
· Dünya Aşk Şiirleri Antolojisi
· Yürek ki Paramparça
· Çağdaş Çin Şiiri
· Nobelli Şairler Antolojisi
· Ömür Biter İstanbul Bitmez
ŞİİR ÇEVİRİLERİ
· Ama Kim Öyleyse - Nelly SACHS
· Âşık Kadınlar - Vítezslav NEZVAL
· Aşk Uğraşı - Juan Ramon JİMENEZ
· Ateşler Ve Ahenkler - Agostinho Neto
· Kuanluan - Mao ZEDUNG
· Nice Yaramız Var - Nelly SACHS
· Pelikan - Robert DESNOS
· Seni Öylesine Düşledim Ki - Robert DESNOS
· Sevgilim Meltemdir Söyleyen - Antonio MACHADO
· Siz Tanıklar - Nelly SACHS
· Şair Herkes İçin Söyler Türküsünü - Vicente ALEIXANDRE
· Şiir - Juan Ramon JİMENEZ
· Şiir Sanatı - Eugène GUILLEVIC
KAYNAKÇA
[1] İSA KOYUNCU, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/canberk-eray
[2] https://tr.wikipedia.org/wiki/Eray_Canberk
[3] Turgay Fişekçi, Eray Canberk" https://cumhuriyet.com.tr/?hn=330728
[4] Anonim,https://www.edebiyathaber.net/necatigil-siir-odulu-eray-canberkin/ son erişim-11-12-2012
[5] Anonim, https://www.msxlabs.org/forum/edebiyat-tr/15834-eray-canberk.html, son erişim-11-12-2012
[6] Turgay Fişekçi, Eray Canberk" https://cumhuriyet.com.tr/?hn=330728
[7] eksisozluk.com/eray-canberk--438458
[8] Eray Canberk, Şiir ve Şair Üzerine Aykırı Düşünceler, Sarmal Yayınevi, 1992 - 102 sayfa
