Dolmenler

Bir mezar odasının çeperlerini oluşturan iki dikey taşın  desteklediği bir ya da daha fazla blok taşın  bu dikey taşların üzerine konularak kapatılıp mezar haline getirildiği  tarih öncesi yapılardır.  Asya'dan Batı Avrupa'ya kadar uzanan  pekçok bölgede varlığına rastlanılan dolmen kültürünün Türkiye de en yoğun olarak rastlanıldığı yer Edirne', - Lalapaşa Vaysal, Büyünlü, Hacılar ve Doğanköy köylerinin yakınlarında yer almaktadır. Trakya Dolmenlerinin son Tunç Çağı bitimiyle ilk Demir Çağı başlarından   M.Ö.7-8 y.y.’a kadar süren zaman dilimlerinde inşa edildiği düşünülmektedir. (1) Edirne ve Kırklarelindeki  Dolmenleri inşa eden daha doğrusu yapan uygarlıkların , M.Ö. 1200 yıllarında Kuzey Balkanlar'dan Trakya'ya göç ettiği sanılmaktadır.(2)  Bu tip mezarlar yapan kültürlerin  Batı Avrupa'dan Asya içlerine kadar çeşitli bölgelerde  yaşamış oldukları Batı Avru'padan Asya içlerine kadar uzanmış bölgelerde ele geçen veya tespit edilen dolmenlerden anlaşılmaktadır.

Trakya dolmenleri  demir çağında, M.Ö. 1200 yıllarında Kuzey Balkanlar'dan Trakya'ya göç eden bir topluluğa ait mezar anıtlardır.  Bölgedeki dolmenler bir takım ortak özellikler gösterir ve  esas mezar,  giriş odaları ile bunları çevreleyen küçük bir tepecikten meydana gelmişlerdir. Bu  mezar odaları ile ön odaları 2-3 m.ye kadar olan iri taş bloklarla oluşmuş şekildedir.  Bu dolmenler, mezarı çevreleyen taşlı tepe, giriş bölümü, ön oda içinde mezar ve ölü armağanları ile ana oda olmak üzere dört bölümden oluşur.  Dolmenler, anıtsal mezar yapılardır ve üç  bölümden oluşmaktadır. Her üç bölüm yapı olarak birbirine benzer.  Dolmenler boyutları 2-3 metre kadar olan tonlarca ağırlıktaki iri taş blokların, bağlayıcı harç kullanılmadan üst üste bindirilmesiyle yapılmıştır. Yan taşlar, arkada küçük bir antre oluşturacak şekilde çıkıntı yapar. Odanın ön kısmındaki kenar taşına “Ruh deliği” olarak adlandırılan küçük bir delik açılmıştır. Genellikle iki tane olan giriş odaları da aynı yöntemle şekillendirilmiştir. Bazen bir ruh deliği ikinci odanın girişinde de bulunmaktadır. En öndeki giriş odası daha çok önü açık bir koridor niteliğindedir. Mezarı genellikle küçük ve alçak bir tepe çevreler. Dolmenlerden bazıları ikili, bazıları da dörtlü gruplar halindedir.  (2)  Dolmenlerin en ünlüsü halk arasında Lalapaşa Kapaklısı, Perikızı yada Kapaklıkaya adlarıyla anılan Lalapaşa dolmenidir.(1)

Trakya Domenleri ilk olarak 1888 yılında SKORPİL KARDEŞLER'in yayını ile dünyaya duyurulmuştur. 20. Y.Y.'ın başlarında ise Bulgar bilim adamları İVAN VELKOV ve VASİL MİKLAV yaptıkları çalışmalar sonucunda Bulgaristan, Edirne ve Kırklareli'de çok sayıda dolmen tespit etmiş ve bunları belgelemiştir. (3) Yunanistan’da Batı Trakya’daki ve özellikle Bulgaristan’da Istranca, Sakar ve Rodop olmak üzere üç dolmen bölgesi olup, bu bölgede bilinen 750 kadar dolmen bulunmaktadır. (1) 2004 yılından beri dolmenler ve megalitik anıtlara yönelik bir çalışma Prof. Dr. Engin Beksaç başkanlığındaki bir ekip tarafından yürütülmekte ve daha önce bilinmeyen bazı dolmenlere ulaşılmış bulunmaktadır. (1)  Edirne , Lalapaşa' da bulunan bu dolmenler ile  Bulgaristan ve Yunanistanda bulunan dolmenleri inşa eden uygarlığın aynı  uygarlık oldukları söylenebilir.

Edirne'deki dolmenler ve menhirlerden söz eden ilk Türk araştırmacısı Şevket Aziz Kansu 'dur.   Edirne doğumlu olan ünlü Türk arkeolog ve antropolog ORD. PROF. DR. Şevket Aziz Kansu 1960 yıllarında ,Edirne Lalapaşa ilçe merkezinin yakınında köy yollarının kenarında dizili olan dolmenleri  tespit etmiş, çeşitli raporlar ile 19 dolmenin fotoğraf ve tanımlarını yayınlamıştır. Daha sonra Edirne Müzesi bu civard bulunan 5 tane daha dolmeni tespit ederek kamuoyu ile bilgileri paylaşmıştır.  Prof.Dr.Mehmet Özdoğan başkanlığında bir ekip daha önceden bilinen 50 dolmenin dışında 24 tane daha dolmeni tespit ederek belgelemiştir.Edirne Müzesi tarafından 1994 yılında Lalapaşa’da yapılan kazıda bir dolmenin içerisinde insan kemiklerine rastlanmıştır. Birden fazla kişiye ait kemikler, burasının bir aile mezarı olduğuna işaret etmektedir. (2) Fakat dolmenlerin içinde bulunan kemiklerin hepsi insan kemikleri değildir. 

Tümülüs tipi Dolmen mezarlar ise yine aynı şekilde olup üzerlerinin ayrıca toprak yığınlarıyla kapatılması ve dış görünüşlerinin nisbeten tümülüslere benzemesinden dolayı Tümülüs tipi dolmen mezarlar diye adlandırmaktadır. (5)

Lalapaşa civarında geniş bir alana yayılmış olarak dolmenlere halk arasında Kapaklıkaya ve Perikızı gibi isimler verilmiştir. Büyünlü Köyü çevresindeki dolmenler dördü bir arada, ikisi bunların doğusunda olmak üzere altı tanedir. Kaba taşlardan yapılan bu dolmenlerin yönleri kuzeye ve batıya doğrudur. Güneye bakan taş duvarların yere yakın kesimlerinde menfezleri vardır. Dördü bir arada bulunan dolmenler 12 m lik dairesel bir tümsek üzerindedir .

Neolitik Çağdan, Maden Çağının başlangıcına kadar olan döneme ait olan bölgedeki dolmenlerin benzerlerine Türkiye'de sadece Kars çevresinde rastlanmaktadır. Bölgedeki Dolmenleri ve Menhirleri Edirne-Lalapaşa-Büyünlü arasındaki normal vasıftaki yollardan yararlanarak görmek mümkündür.

Son yıllarda dolmenlere olan ilgi artmaya başlamış Edirne Genç İşadamları Derneği (EGİAD) ile Bulgaristan  Yanbol Valiliği  arasında hazırlanan  Gate 2 Tour: Yambol, Istranca ve Edirne Bölgelerinde Kültür ve Tarih Turizmin Ortak Gelişimi Projesi ile dolmenlerin etrafında çevre düzenlenmesi, turizim ve  tanıtım çalışmlarına başlanmıştır. (4)
Resim
Tümülüs tipi Dolmen, Resim alıntı :https://www.definelerim.com/map.php?forum=143&news


     
EDİRNE'DEKİ DİĞER ANTİK YERLEŞİM YERLERİ

Menhirler

Menhirler toprağa dik olarak yerleştirilmiş tek blok taştan oluşur. Tarih öncesi dönemlere ait bu anıtlar, büyük ve kaba taşlardan yöntularak işlenmişlerdir.  Lalapaşa ve köylerinde geniş bir alana yayılmış durumda olan menhirlere İlçe Merkezİ dışında Hacıdanişment, Sarıdanişment, Domurcalı, Hacılar, Küçünlü, Demirköy, Çömlekakpınar ve Doğanköy yakınlarında çok miktarda menhir örnekleri bulunmaktadır.
 Günümüze gelebilmiş en büyük menhirler Hacıdanişment Köyü'ne 3 km. mesafede, Domurcalı Köy Mezarlığı'nda, Demirköy menhir alanında ve Çömlekakpınar Köyü yakınlarındaki Kırıkköy menhir alanındadır. Zaman içinde yapılan pek çok tahribata rağmen Kırıkköy'de ayakta kalabilmiş 2 m'yi aşan 15 adet menhir bulunmaktadır.

Lalapaşa menhirleri de Trakya dolmenleri gibi 1888 yılında SKORPİL KARDEŞLER'in, 1900'lerde İVAN VELKOV veE VASİL MİKLAV'ın ve 1960'larda ORD. PROF. DR. ŞEVKET AZİZ KANSU'nun yaptıkları çalışmalarsonucunda belgelenmiştir. Bölgedeki Dolmenleri ve Menhirleri Edirne-Lalapaşa-Büyünlü arasındaki normal vasıftaki yollardan yararlanarak görmek mümkündür. (3)

Tümülüsler

Bir mezar odasının üzerine taş ve toprak yığarak oluşturulan yapay tepeciktir. Trakyada 2-3 bin civarında tümülüs olduğu bilinmektedİr. Edirne-Lalapaşa yolu üzerinde Hıdırağa Köyü'nün çıkışında ve Küçük döllük köyü'nün girişinde birer tane tümülüs vardır. Bunların dışında Lalapaşa-Ortakçı yolu üzerinde Dokuz Tepeler mevkiinde dokuz tane tümülüs yeralmaktadIr.2005 yılında Çölekakpınar Köyü yakınında bulunan tümülüslerde biri açılmış, içinden bir mezar odası ve tarihi bir çok eser çıkarılmıştır. Çıkarılan eserler bugün Edirne'de sergilenmektedir.

Mağaralar

Sinanköy'deki mağaralar Orta Asyalı Lüvitler'e aittir. 0 zaman için barınak olarak kullanılmış ve çeşitli dönemlerde de sığınak, barınak ve savunma amaçlı kullanılmıştır. Günümüzde de halk tarafından değişik amaçla kullanılmaktadır..https://www.edirnegezi.com/edirne_antik_yerlesimler.htm


KAYNAKÇA

  1. https://tr.wikipedia.org/wiki/Trakya_dolmenleri
  2. https://sudemle3.blogcu.com/edirne-dolmen-ve-menhirleri/1856377
  3. https://www.edirnegezi.com/edirne_antik_yerlesimler.htm
  4. https://www.edirnepostasi.net/v2/haber_detay.asp?haberID=4445
  5. https://www.definelerim.com/map.php?forum=143&news

Lalapaşa'da tarihi mezarlar Resim
Resim alıntı :https://www.definelerim.com/map.php?forum=143&news

Türkiye'nin Başlıca Gezilecek Yerleri

  • Abant Gölünü gezelim
  • Alaçatı'yı Gezelim - İzmir-Çeşme
  • ALANYA'YI GEZELİM Mİ ?
  • Amasra: "Çeşm-i Cihan Bu mu Ola?"
  • Assos- Behramkale-Aristo'nun Aşk Beldesi
  • Aspendos Tiyatrosu ve Antik Kenti
  • Antalya'da Çağlayanlar
  • Ayas'ı Hiç Gördünüz mü? ( Yumurtalık- Adana )
  • AĞVA'YI GEZELİM Mİ?
  • AYDER YAYLASI VE GÜZELLİKLERİ
  • AYVALIK'TA GEZİNELİM
  • AVANOS'TA GEZİNELİM
  • BERGAMA, PERGAMON'DA GEZİNELİM
  • BODRUM'UN GÜZELLİKLERİ
  • BOZBURUN VE GÜZELLİKLERİ
  • BOZCAADA'YI GEZELİM
  • Çukurpınar, Anamur ve Mamure Kalesi
  • Girlevik Şelalesi - Erzincan
  • Göbeklitepe- Cihanda İlk Yerleşke ve Gizemleri
  • GÖKÇEADA VE GÜZELLİKLERİ
  • Göreme'nin Turizm, Doğal ve Tarihi Özellikleri
  • Gülşehir Nevşehir
  • GÜRÜN GÖKPINAR GÖLÜ ALLAH' IN AKVARYUMU
  • IHLARA VADİSİ TARİHİ VE DOĞAL DOKUSU
  • Hazar Gölü ve Kömürhan Köprüsü Elazıg
  • Harput Şehri Kalesi ve Tarihi Eserleri
  • Harran'da Tarih Kültür Mimari ve İlk Üniversite
  • İznik ve İznik Kalesi
  • GÖKSU VADİSİ
  • Gerger ve Yeni Kale Cendere Köprüsü ile Vadisi ( Kahta )
İliniz, ilçeniz hatta köylerinizin, doğal güzellikleri hakkında yazılar yazabilir, Turistik, tarihi ve doğal güzellikleri fotoğraflarınız ile  paylaşabilrisiniz. 

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com