Dr. Kemal Ateş

(d. Kırşehir- Kaman 1947 / ö. -) Yazar, Öğretmen, Akademisyen

Tam adı Kemal Kamanlı Ateş' tir. Annesi Naciye Hanım, babası esnaf Said Ateş'tir. [1]Kırşehir'in Kaman ilçesi, Savcılı Büyükoba beldesine bağlı Ebeyit köyünde dünyaya geldi.  Ankara Atatürk Lisesi'nin ardından 1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu.  Öğrencilik yıllarında güreş ve judoya ilgi duydu. 1970-72 yılları arasında öğretmenlik yaptı.

AÜ DTCF de Türkçe Kompozisyon okutmanı olarak görevine başladı. Aynı okulda  yüksek lisans dersleri aldı.  "Türk Romanında Yöre Diline Yöneliş" konulu   tezi ile  yüksek lisansını verdi.  Doktora çalışmasını ise, Ankara Üniversitesi Türkçe'nin Eğitimi ve Öğretimi Anabilim dalında Gülten Dayıoğlu'nun romanları üzerine doktora tezini vererek Doktor unvanına sahip oldu.  Daha sonra AÜ DTCF de Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde görev aldı. DTCF Türk Dili Bölümü başkanlığı görevinde bulundu. “ Kemal Ateş’in edebiyatta ve üniversitede 40. yılı Ankara Üniversitesinde yapılan onur gününde kutlandı” [2]

İlk yazıları Varlık Dergisi, Türk Dili dergisi, Yansıma, Hürriyet Gösteri, E, Virgül, Öğretmen Dünyası İlk Vatan ve Barış adlı süreli yayınlarda çıktı. Varlık, Hürriyet, Gösteri, Yansıma, Türk Dili, Çağdaş Türk Dili, ABeCe ve İnsancıl gibi önemli dergilerde de yazıları yayımlandı. [3]Cumhuriyet ve Aydınlık gazetelerinde de yazıları  çıktı. 31.12.2011 tarihinde DTCF’deki görevinden emekli oldu.

Kemal Ateş, roman, deneme, eleştiri türlerinde eser verdi. Gecekonduları anlatan roman ve öyküleri  basıldı. Sosyal gerçekçi bir yaklaşımla köy, köylü, gecekondulu insanların hayatını dile getirdi. Türkçeyi yozlaşmaktan kurtarmak için mücadele verdi. Yazılarında  dil ve yozlaşma üzerinde sık sık durdu. Dilci olması sayesinde eserlerinde sade ve hatasız bir Türkçe kullandı. Duyarlı bir üslup ile politik, toplumsal ve tarihi meseleler hakkında eserler, yazılar kaleme aldı. Çocuk edebiyatı alanında da eserler verdi.

"Öğretemediğimiz Türkçe" adlı bir eserinde en çok kullanılan dil yanlışlarına dikkat çekti. Veresiye Defteri adlı eserinde de Ankara’nın yoksul kenar mahallelerini anlattı.  Bir Başka Şehir'de ise, Pertev Naili Boratav, İhan Başgöz ve Behice Boran gibi DTCF’nin eski hocalarının 1948’den 1980’e kadar DTCF’den atılan akademisyenlerin tasfiye dönemlerindeki olayları anlattı.

Gülten Dayıoğlu’nun çocuk romanları” konusunda çalışmalar yaptı.  “Öğretemediğimiz Türkçe”, “Türk Dili”, “Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri” isimli araştırmaları ders kitapları olarak basıldı. [[4]

 “Bir Başka Şehir” romanında 1980’lerde kendisinin de yaşadığı acıları dile getirdi.  “Toprak Korgunları adlı eserinde ise Türkiye’nin bugün geldiği noktayı  dile getirmeye çalıştı. "Neşter ve Madalya”adlı romanı ile ülkemizde  ilk güreş romanını yazmış oldu.

Yitik Kuzular Ankara Halk Tiyatrosu'nda sahnelendi, Toprak Kovgunları ise "Sarmaşık Mahallesi" adıyla (bu eser yanında bazı öyküleri de) radyoya uyarlandı.

Ödülleri

1979 Lions Jüri Ödülü (Çürük Kapı)

1981 Mehmet Ali Yalçın Roman Ödülü (Toprak Kovgunları)

1987 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Ödülü

1995 PEN Yazarlar Derneği Orhan Kemal Ödülü (Bir Şarkıyı Dinlerken)

2002 TESK - Edebiyatçılar Derneği Ödülü

1987 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Ödülü[5]

2016 Tekin Sönmez edebiyat ödülü [6]

 

Eserleri

 

2011, Veresiye Defteri, İmge Kitabevi Yayınları

2010, Bir Başka Şehir, İmge Kitabevi Yayınları

2010, Dil Hurafeleri: Türkçenin Güncel Sorunları, İmge Kitabevi Yayınları

2005, Türkçem Mahzun Ben Mahzun, İmge Kitabevi Yayınları

2005, Küskün Fotoğraflar, İmge Kitabevi Yayınları

2000, Çıngırak, Kültür Bakanlığı Yayınları

2000, Gülten Dayıoğlu'nun Çocuk Romanları, Kültür Bakanlığı Yayınları

1999, Öğretemediğimiz Türkçe, Cumhuriyet Kitapları

1995, Bir Şarkıyı Dinlerken, Cem Yayınları

1992, Yitik Kuzular, Cem Yayınları

1990, Türk Dili, 6. baskı, İmge Kitabevi Yayınları

1989, Geç de Olsa, Hatipoğlu Yayınları

1987, Yitik Kuzular, Cem Yayınları

1982, Toprak Kovgunları, May Yayınları

1979, Çürük Kapı, May Yayınları

 

 KAYNAKÇA

 

[1] DEVRİM ÖZBEK, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ates-kemal

[2] Dr. Aslan Tekin, Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayın. Ank, 2005, shf 79

[3] DEVRİM ÖZBEK, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ates-kemal

[4] https://www.evrensel.net/haber/19484/kemal-atese-universitesinden-bir-tesekkur 16 Aralık 2011

[5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Kemal_Ate%C5%9F