Dante Alighieri (Mayıs-Haziran 1265, Floransa - 14 Eylül 1321, İtalya Ravenna), İlahi Komedya’nın yazarı , "ilk Rönesans şairi" olarak kabul edilen İtalyan şair ve siyasetçidir.

Gerçek adı Durante iken kısaltarak Dante adını kullanmıştır. Dante’nin hayatı ile bilgiler sınırlı olup bunların pek çoğu da eserlerinden çıkarılan şeylerdir.

Babası II. Alighiero,  Floransa'da fakir düşüp,  önemini kaybetmiş asil bir aileye mensuptur. Dedesi Cacciaguida ise şövalyelik payesi bulunan bir adamdır.[1] Alighieri soyadı ise büyük dedesinin karısının adından gelmektedir. Annesi Bela’yı henüz yedi yaşında iken [2] kaybetmiş, babası ise Dante 18 yaşında iken ölmüştür. İlahi Komedya adlı eserinde ilk öğretmeni Brunetto Latini ve şövalye olan dedesinden bahsettiği halde annesi öldükten sonra ikinci kez evlilik yapan babasından hiç söz etmemesi ilginçtir.

Nasıl bir eğitim aldığı bilinmeyen Dante’nin kendi kendisini yetiştirdiği, üniversiteye gidip gitmediği dahi bilinmez. Ancak Dante’nin Latin ve Yunan eserlerini okuduğu,  yazarlık, astronomi, resim ve felsefe gibi konularda da kendisini geliştirdiği anlaşılmaktadır.  

Babası öldükten sonra üvey annesi Monna Lapa ile yaşmaya başlamak zorunda kalan Dante, komşularının kızı Beatrice' adlı bir kıza âşık olmuş ancak Beatric başka biriyle evlenip henüz 24 yaşında iken ölmüştür. Birçok eseri ve şiirlerinde “Bana bir ölümlüden çok tanrının kızı gibi gelmişti”[3] diye andığı Beatrıce’ye olan aşkından söz eden Dante, İlahi Komedya adlı eseri bazı şiir kitaplarını Beatrice karşı olan duygularından dolayı yazmıştır.

1295 yılında ve 20 yaşında iken, babasının sağlığında nişanlandığı Floransalı tanınmış Donati ailesine mensup Gemma ile evlenir. Üç oğlu ve iki kızı olmuş kızlarının birisine Beatrice adını vermiştir. Ancak sürgünden sonra eşi ve çocukları Floransa’da kaldıkları için ailesini bir daha da görememiştir.

Dante, La vila nuova Yeni Yaşam adlı eseri ve diğer kitaplarında da Beatrıce’den söz etmiş, ancak eşi Gemma’dan hemen hiç bahsetmemiştir.

İlk gençlik yıllarında felsefe ve şiire yönelen Dante devrin önemli şairleri olan Floransalı Cavalcanti ve Gianni ile dost olmuş, onlara birlikte bir şiir ekolü oluşturmuştur. [4]

Floransa’daki en köklü iki aileden biri olan Guelfo ailesinin siyasi amaçlarını destekleyen ve gerçek bir şövalye olmayı arzu eden Dante, 1289’da Ghibellinolara karşı yapılan Campaldino Çarpışması’na ve Piza’nın Caprona Kalesi’ne düzenlenen sefere Genç bir şövalye olarak katılır.[5]

Floransa'ya döndüğünde “Hekim ve Eczacılar Loncasına” yazılarak kamu işlerinde çalışmak için kendine bir yol açmış sonra da belediye görevlisi olarak çalışmıştı.1295 ile 1302 yılları arasında siyasetle uğraşmış şehrin komün heyetindeki yedi kişiden birisi olarak seçilmişti. [6] Dante’nin desteklediği Guelfo ailesi Papa’ya yandaş olanlar ile Kutsal Roma İmparatoru destekçileri (Ghibellinolar) arasında bölününce Dante, Papa’ya muhalif olan asillerden yana olur. Bu çekişmeler sonrasında Dante’nin desteklediği aileler ile birlikte Dante de Floransa’dan sürülür. Dönebilmesi için konulan para cezası ve diğer şartları kabul etmediğinden Floransalı askerler tarafından ele geçirilirse idam edilme cezasına çarptırılır. [7]

Floransa’dan ayrıldıktan sonra önce Verona'ya gitmiş, sonrasında ise Orta ve Kuzey İtalya çevresinde dolaşıp durmak zorunda kalmıştı. Lüxsemburg Kralı Heinrick VII. inin İtalya’yı kurtaracağına inanması sonrasında Floransa’ya dönmek umuduna kapılsa da hayal kırıklığına uğradı.

İlahi komedya adlı eserini de La divina commedia (y, 1310-21) yılları arasında İtalya’nın çeşitli yerlerini dolaşırken ve Ravenna’da iken yazmıştı. Monarchia, 1313)  adlı eserini yazdıktan sonra kafir olarak ilan edildi.

Monarşi) adlı eserinde, ulusları birleştiren ve dünya işlerini kiliseden bağımsız yönetecek bir başkana sahip bir devlet hayal etmiş, Papa’yı işlevsiz bırakan bu hayalinden dolayı Kardinal de Polget'in emri ile kitabının tüm kopyaları halkın önünde yakılmıştı. [8]

Dante,. 1321 yılında, 56 yaşında Ravenna'da öldü ve San Pier Maggiore -San Francesco - Kilisesi'ne gömüldü.

Dante’nin eserleri aydınlanma sonrasında Rönesans şair yazar ve ressamlarını oldukça etkilemişti. İlahi Komedya eser, tüm Batı kültürlerinin başyapıtlarından biri kabul edilmişti. Yeryüzü iktidarının ruhani idareden ayrılması gerektiği fikri aydınlama çağının en güçlü rehberi olmuş oldu.

Dante eserlerini Latince ve İtalyanca ile kaleme almıştır.

 

Latince yazdığı eserleri

De vulgari eloquentia, 1577

De vulgari eloquentia (Halkdilinde Belagat)

Monarchia (Monarşi)

Epistulae (Mektuplar)

Eclogae (Eklogalar)

Quaestio de aqua et terra (Su ve Toprak Sorunu)

İtalyanca yazdığı eserler

Vita nuova

Yeni Hayat, çev. Işıl Saatçıoğlu (İstanbul: YKY, 1995).

Rime (Şiirler)

Rime / Şiirler, çev. Kemal Atakay, iki dilli basım (İstanbul: YKY, 2001).

Convivio (Şölen)

II Fiore (Çiçek)

La Divina Commedia (İlahi Komedya) Inferno (Cehennem), Purgatorio (Araf) ve Paradiso (Cennet) [9]


KAYNAKÇA

[1] Maria Watson ,Dante Alighieri Hayatı ve Edebi Çalışmaları, Çevirmen:Uğur Gezen,20.12.2021

[2] https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19216/dante-alighieri/

[3] Maria Watson ,Dante Alighieri Hayatı ve Edebi Çalışmaları, Çevirmen:Uğur Gezen,20.12.2021

[4] Meydan Larousse,  Dante, Milliyet Yayınları, C.6, s. 2880

[5] https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19216/dante-alighieri/

[6] https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19216/dante-alighieri/

[7] Meydan Larousse,  Dante, Milliyet Yayınları, C.6, s. 2880

[8] https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/dante-alighieri

[9] https://tr.wikipedia.org/wiki/Dante_Alighieri