Burhan Arpad

Burhan Arpad (d. 19 Mayıs 1910, Mudanya, Bursa - ö. 3 Aralık 1994 İstanbul), Basın Şeref Kartı sahibi gazeteci, yazar, çevirmen

Eserlerinde “Ahmet Hisarlı” ve “Birisi” takma adlarını da kullana Burhan Arpad 19 Mayıs 1910 ‘da Mudanya’da doğdu. Babası İsmail Hakkı Bey, annesi ise Ayşe Süreyya Hanım’dır. [1]

İlköğrenimini Rehber-i Tahsil Nümune Mektebi’nde, ortaöğrenimini ise 1927’de Orta Ticaret Mektebi’nde tamamladı.  Daha okul  yıllarında babasının ölümü üzerine çocuk taşında hayata atılmak zorunda kalıp 1923’te  on üç yaşında iken  matbaa çırağı olarak işe başladı. Daha sonra  yerel gazetelerde muhabirlik ve haber yazarlığı yapmıştı.   Boş kalan zamanlarında Fransızca öğrenmeye çalışıyordu.

Ticaret Okulu’nun Orta Bölümü’nü bitirdi (1927). 1925- 1928 yılları arasında sinema makinistliği, 1928-1935 yılları arasında da Cibali Tütün Fabrikasında muhasebe memurluğu yaptı.  Bir süre de  özel şirketlerde  memurluk hayatını sürdürdü.  [2] 1933'te çalıştığı matbaa ve gazete kapandı. İlk yazıları Servetifünûn-Uyanış dergisinde  "Güzelhisarımda" başlığıyla " 1936'da çıktı. [3]

Edebiyat hayatına Servet-i Fünun/ Uyanış dergisinde baş­ladı (1936). Öykü, gezi günlüğü, eleştiri türündeki yazıları İnanç, Yığın, Adımlar, Yürüyüş, Yeditepe, Türk Dili, Varlık vb. dergilerde yayımladı.  Salah Birsel  ve İhsan Devrim'le  ABC Kitapevinin kurucularından biri oldu. [4]1943  Daha sonra Arpad Yayın evini kurdu. 1945-1946 [5]

Günaydın, Hürriyet, Memle­ket, Vatan gazetelerinde muhabirlik yaptı (1947-1955) 1957 1962 yılları arasında Memleket, Hürriyet ve Vatan gazetelerinde muhabir, röportaj ve fıkra yazarı olarak çalıştı (1947-1962). 1961 – 1964 yıllarında Berlin’de Jüri üyeliği yaptı.

1970'te Gazetecilikten ayrıldıktan serbest yazar ve çevirmenliğe başladı. Cumhuriyet" gazetesinde köşe yazıları yazdı.1979 - 1991 yılları arasında Cumhuriyet  Gazetesinde  gazetenin ikinci sayfasında " Hesaplaşma  " başlığı altında köşe yazıları yazdı

1992'den sonra   Milliyet gazetesine geçti.  1970’ten ölümüne kadar Cumhuriyet gazetesinde köşe yazıları kaleme aldı.

Hi­kâyelerinde  büyük şehir hayatını ve şehir insanlarının sorunlarını  realist biracıdan ele aldı. Gezi ve tiyatro yazılarında da hikâye üslubunu kullanmayı tercih etti.  Çevirmenlik ve gazetecilik,  röportaj, fıkra ve sohbet yazıları yanında tiyatro eleştirmenliği de yaptı.

1988 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü 1987 Avusturya Cumhuriyeti Bilim ve Sanat İçin Birinci Derece Onur Madalyası 1985 Almanya Federal Cumhuriyeti Birinci Derece Liyakat Madalyası 1975 Bulgaristan Cumhuriyeti Kiril Kardeşler Kültür Nişanı 1963 TDK Deneme, Eleştiri, Gezi Ödülü (Gezi Günlüğü)ödüllerini aldı. [6]

30’un üzerinde kendi adıyla, 10’a yakın da Ahmet Hisarlı takma adıyla çeviri yaptı. [7] Erich Maria Remarque, Stefan Zweig, Anna Seghers, Joseph Roth, Odon von Horvath, Thomas Mann, , Silanpaa ve Istrati gibi birçok yazarın  eserlerini Türkçeye çevirdi.  

Eserleri

·         Gezi Günlüğü, 1966

·         Alnımdaki Bıçak Yarası, 1968

·         Hesaplaşma, 1976

·         Direklerarası

·         Yok, Edilen İstanbul, 1983

·         Bir İstanbul Var İdi..., 2000

·         Taşı Toprağı Altın, 2006

Çevirileri [8]

·         Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok, Erich Maria Remarque

·         Dönüş Yolu, Erich Maria Remarque

·         İnsanları Seveceksin, Erich Maria Remarque

·         Tedirgin Hayat, Erich Maria Remarque

·         Lizbon'da Bir Gece, Erich Maria Remarque

·         Hayat Kıvılcımı, Erich Maria Remarque

·         Yıldızın Parladığı Anlar, Stefan Zweig

·         Dünün Dünyası, Stefan Zweig

·         Amok Koşucusu, Stefan Zweig

·         Yürek Çöküntüsü, Stefan Zweig

·         Satranç Hikâyesi, Stefan Zweig

·         Yalnızlık Kâbusu, Stefan Zweig

·         Bir Politikacının Portresi, Stefan Zweig

·         Hikâyeler, Stefan Zweig

·         Acımak, Stefan Zweig

·         Amerika, Stefan Zweig

·         Friderike'ye Mektuplar, Stefan Zweig

·         Buddenbrock Ailesi, Thomas Mann

·         Transit, Anna Seghers

·         Ölüler Genç Kalır, Anna Seghers

·         Tütün, Dimitr Dimov

·         Proleter Devrimci Dimitrof, Kamen Kalçef

·         Sonu gelmeyen yol, H.W. Katz

·         Allahsız Gençlik, Ödön von Horvath

·         İnsanlık Komedisi, William Saroyan

·         Eyub, Joseph Roth

·         Esrarlı Gece, Vicki Baum

·         Parçalanmış Üçgen, Fritz Habeck

·         Gece Yarısı Bir Gemi, Fritz Habeck

·         Kanayan İspanya, Antoine de Saint Exupéry

·         Ekmek Ve Şarap, İgnazio Silone

·         Kiraz Çiçekleri, Yasunari Kawabata

·         Milliyetçi Sosyalizm, Hans Behrend

·         Alman Faşizminin Perde Arkası, Hans Behrend (1945)

·         Köyün Çocuğu, E. Eschenbach

·         Damdaki Kemancı'dan Öyküler, Scholem Alejchem

Ödülleri [9]

·         Türk Dil Kurumu, 1966

·         Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü, 1985

·         Federal Almanya Cumhuriyeti (Altın) Birinci Derece Liyakat Madalyası, 1985

·         Avusturya Cumhuriyeti Bilim ve Sanat İçin Birinci Derece Onur (Altın) Madalyası, 1987

KAYNAKÇA

 

[1] Burhan Arpad" Maddesi (1977). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. İstanbul: Dergah Yay. C. 1. s. 160-161.

[2] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda iismler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 66

[3] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda iismler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 66

[4] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/salah-birsel-hayati-ve-edebi-yonleri/74747

[5] Kurdakul, Şükran (1973). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. Ankara: Bilgi Yayınevi.

[6] Arpad, Burhan (2001). Perde Arkası (Haz. Ahmet Arpad). İstanbul: Doğan Kitap.

[7] https://www.idefix.com/kitap/burhan-arpad/urun_liste.asp?kid=5524

[8] https://tr.wikipedia.org/wiki/Burhan_Arpad

[9] https://tr.wikipedia.org/wiki/Burhan_Arpad