Osmanlıca yazılışı : bedî’, badīˁ: بديع
Bedî Kökeni
Bedî sözcüğü Arapçada “yeni, örneksiz, orijinal, emsalsiz, tuhaf” anlamında sözcükler üretilen
” bdˁ “kökünden gelir. Bu sözcük Arapça badaˁa بَدَعَ “yenilik yaptı” fiilinin faˁīl vezninde sıfatı olmaktadır. Yenilik, icat, dinde yeni usul çıkarma anlamına gelen bidˁa veya bidˁat sözcüğü ile aynı kökene dayanır.
Bedî Sözlük Anlamları
Bedî sözcüğü sözlüklerde ““örneksiz, emsalsiz, modelsiz olarak bir şey icat eden, örneği ve modeli olmadan yaratılmış olan” ; , harikulade, güzel, yeni, orijinal, tuhaf anlamları ile açıklanır.
Bedî İlmi İlmi-i Bedî Fennî Bedî
İlmi-i Bedî, Meâni, Beyân ve Bedî’ olarak üç kola ayrılan Belagat ilminin bir parçasıdır. Meani: Kelamın hale ve makama uygun düşmesidir. Beyan ilmi ise bir anlamın diğerlerinden hem daha anlaşılır, hem de bir kaç manaya gelecek şekilde söylenmiş olmasıdır. Sözün amaca uygun, kulağa hoş gelecek şekilde ve estetik değer taşıyacak şekilde söylenmesine ise Bedî İlmi ; İlmi-i Bedî veya Fennî Bedî denmiştir.[1]
Bedî İlmi ; İlmi-i Bedî veya Fennî Bedî sözü güzelleştirme, söze estetik değer katma ile ilgili bir söz söyleme ilmidir.. Bunlara lafza ait süsleyici san'atlar da denilir
İlm-i bedî ismi altında toplanan sanatlar iki gruba ayrılır:
Sözle ilgili sanatlar (Sanayi-i lafziye): Cinas, iştikak, seci, kalp, tedvir, aks, teddil, tasri, tarsi gibi.
Anlamla ilgili sanatlar (Sanayi-i mâneviye): İlhan, tevriye, tenasüp, mübalağa, leff ü neşr, tensik, mügalata-i mâneviye, tecahül-i ârif, hüsn-i ta’lil, tezat, istifham, rücu, tekrir, telmin, insal-i mesel, istidrak, tevcih, iktibas
Tab'ım ne mantık u ne bedî u beyân arar.
Bîr-harî u savt söyleyecek hem-zebân arar. Tokatlı Kânî
Delalet ve Belagat İlminde Yeri
Belagat Nedir Hale Makama Amaca Uygun Söz
[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/belagat-nedir-hale-makama-amaca-uygun-soz/116850
