Aşuğ Köçek ( Ermenioğlu )
Türk halk edebiyatında Ermeni asıllı halk ozanları da yetişmiş, bu şairler Türk halk şiiri geleneğine uygun olarak saz çalarak ve geçimlerini gezgin âşıklık geleneğinde olduğu gibi sağlamışlardır. Ermeni kökenli bu saz âşıklarını Türk saz şairlerinden ayırmak için de aşuğ, şeklinde ifade etmek yoluna gidilmiştir. Fakat aşuğ kelimesinin sadece Ermeni halk ozanlarını ifade etmediğini diğer saz şairlerine de Aşuğ, aşuh, aşşıh, aşşığ ve aşığ dendiğini unutmamak gerekir.
Ermeni âşıklarının yalnız gezdiği, evli barklı olmadıkları, genellikle dilenciler gibi yaşadıkları, köy köy dolşarak şiirler söyledikleri, yersiz yurtsuz insanlar oldukları kaynakların verdiği bilgiler arasındadır.
Aşuğ Köçek’in Türk Halk Edebiyatının Ermeni asıllı ilk halk ozanlarından biri olduğu anlaşılmaktadır. Vasfi Mahir, "Türk Edebiyatı Tarihi" adlı eserinde elinde bulunan bir mecmuada Âşık Köçek ve aşağıdaki şiirinden söz ederken “ Elimizde bulunan 17. yy. 'da yazılmış tezhipli ve itinalı bir dergide on beş ve onaltıncı yüzyılda yazılmış şiirler arasında yer almıştır” [1]diye bir bilgi verir. Vasfi Mahir, bu dergi hakkında bir bilgi vermemiş ama bu derginin özel kütüphanesinde olduğunu da ifade etmiştir. Vasfi Mahir, bu dergiye dayanarak Âşık Köçek’in söz konusu şiirinin ilk iki beytini de yazmış ve Âşık Köçek’in 16. yy. 'da yaşamış olduğunu ifade etmiştir. Âşık Köçek hakkında başka hiçbir yerde şimdilik bir bilgi yoktur. Bu dergiye ve Vasfi Mahir’e dayanarak Âşık Köçek' in Ermeni halk ozanlarının bilinen ilk isimlerinden biri olduğunu ve sözünü ettiği dergiye dayanarak 16 y.y. 'da yaşadığını, şiirine bakarak da divan şiirine yakın ve yatkın olduğu, bu şiirinde ise didaktik bir eda olduğunu Türkçeyi ve Divan şiiri dilini iyi kullandığı söyleyebilmekteyiz.
Ey erenler aldı beni bir dert bir bela bir mihnet
Yaman canıma kar etti bir aşk bir firkat bir hasret
Ey erenler bu üç nesne çokları serden eylemiş
Padişahlar kapısında bir göz bir bühtan bir gıybet
Ey erenler bu üç nesne (...) beyan eyler
Hakikatin direğidir bir din bir insaf bir mürvet
Ey erenler bu üç nesne kimselere vefa kılmaz
Üçü de alemde mesbuk bir at bir kılıç bir avret
Ey erenler bu üç nesne giderir gönülden gamı
Kuşe-i gülşende (...) bir saz bir dilber bir sohbet
Ey erenler bu üç nesne bir yiğide keramettir
Koçaklara nasib olsun bir çav bir uğur bir ahret
Köçek eydür bu üç nesne bir yerde olsa hub olur
Birbirine yari kılsa bir dil bir akıl bir devlet [2]
Önemli Halk Ozanlarımız ( İlgilendiğiniz isme tıklayınız )
Kayıkçı Kul Mustafa , Katib , Erzurumlu Emrah , Erzurumlu Aşık Sümmani , Divriğili Deli Derviş Feryadi , Aşık Yemini Derviş Muhammet ( Malatya- Arguvan) , Aşık Ferrahi , Kağızmanlı Hıfzı , Musa Merdanoğlu , Posoflu Aşık Müdami , Deliktaşlı Ruhsati , Âşık Zülali, Âşık Şenlik, Ercişli Emrah , Âşık Ardanuçlu Efkari, Şarkışlalı Âşık Şarkışlalı Talibi Çoşkun , Kaygusuz Abdal , Kul Himmet Üstadım , Arapgirli Aşık Fehmi Gür, Tokatlı Nuri
KAYNAKÇA
