Arîm Barajı Gölü Seli Belkıs Saba Melikesi Saba Ülkesi
Arîm Gölü divan şiirinde Saba Melikesi ve Saba ülkesi ile birlikte bilinen ve telmihi yapılan bir mazmundur. ( Bkz. Belkıs Saba Melikesi ve Efsanesi) Bu göl direk olarak Saba Melikesi veya Saba Ülkesinin melikesi Hz. Süleyman ’ın sevgilisi Belkıs ile alakalı değilse bile Saba ülkesinde yapıldığı için Saba melikesinin ülkesindeki baraj gölü ve gölet anlamı ile şiirimize de geçmiştir. ( bkz Sebâ Şehri Edebiyatta Saba Melikesinin Yurdu Ma’rib Barajı Arîm Seli )
“Arap edebiyatı ve efsaneleri bu şehirdeki ahaliyi ticari kervanları, şehirleri basan, yağma ve talan eden bir ahali olarak göstermektedir. Arapçada “ sebe “ sözcüğü talan ve yağma anlamına geldiği için bu şehirdeki ahaliye şehre de Sebe denmiştir.Sebe şehri ülkesi ve ahalisi eski edebiyatta büyük bir barajı, şehrinin etrafındaki muazzam surları ( sedleri) ) “sağdan ve soldan iki bahçeli, evleri “ ile güzel ve rızkı bol bir şehir ile ahalisi olarak anılmıştır. “ [1]
İfadelere göre Saba ( Yemen) ülkesinin insanları bu gölü taşlar ve aralarına arasına neft doldurarak, üzerini de neft ile sıvayarak yapmışlar, ama köstebekler bu gölün dibini oyduklarından bu baraj yıkılmıştır. Şairlerimizden anladığımıza göre bu baraj yıkılınca Saba ülkesindeki pek çok asker ve ahali ölmüş, Arîm ülkesi bataklık ve çamur içinde kalmıştır. Boşalan sular Saba halkının üzerine akınca şehri de yerle bir etmiş, yersiz yurtsuz sağ kalanlar bölgeden göçmek zorunda kalmıştır. Saba halkının sular altında kalması, şehri terk etmeleri, halkının muhacir oluşu, boşalan suların Arîm ülkesini ve halkını yok edişi divan şiirimizde bu hikâyenin bu yönüyle kullanılmasına; telmihler, benzetmeler yapılmasına ve mazmun olarak kullanılmasına vesile olmuştur. [2]
Bu hadise şiirimizde, Arîm, Aremrem, seyl-i Arem tabirleri ile kullanılmıştır.
Etti İran-ı hucum-u sipehiyle viran
San Saba sahasına seyl-i Aremrem geldi Seyyid Vehbi
Gönül reşk aver –i firdevs iken tufan –ı gam bastı
Harap etti Saba ülkesini haram ı gam bastı. Ham’i i Amidi.
Gönü cennet bahçesinde neşe ile at sürerken Saba iklimini yıkan sel gibi beni gam tufanı bastı.
Gönül reşk-âver-i fırdevs iken tûfân-ı gam bastı
Harâb etti Seba iklimini Seyl-i Arem bastı Hâmi-i Âmidî
Etti İran'ı lı ücâm- sipehiyle vîrân
San Sebâ sahrasına Seyl-i Aremrem geldi Seyyid Vehbî
Belkıs Saba Melikesi ve Efsanesi
Hâtem ve Hz Süleyman’ın Yüzüğü
Hüdhüd Nedir İbibik ve Hz Süleyman’ın Ulağı
Mühr-ü Süleyman Nedir Hz Süleyman’ın Hatem Yüzüğü
Asaf Âsef Kimdir Hz Süleyman'ın Veziri
KAYNAKÇA
[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/seba-sehri-edebiyatta-saba-melikesinin-yurdu-ma-rib-baraji-arim-seli/147464
[2] A. Talat Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, İstanbul 1996, shf 104
