Ahmet Necdet Sözer (d. 1933, İnegöl, Bursa - ö. 5 Mayıs 2010) Türk şair ve  Coğrafya Profesörü.


Bursa İnegöl’de doğdu. Babası Özel idare memuru Abdürrahim Bey’dir.[1] İlk ve ortaokulu yine İnegöl’de okudu. Çocukluk yıllarını İnegöl’de geçirdi.  LiseyeBursa Lisesi’nde başladı. Lise  2. Sınıfta, İstanbul Kabataş Lisesi’ne  geçti. Daha sonra Çapa Erkek Lisesi’ne geçerek oradan mezun oldu.

Liseyi  bitirdikten sonra  İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya bölümüne devam etti( 1950) “ İznik Gölü’nün Monografik Özellikleri” konulu lisans tezini vererek [2] bu okulu  bitirdi . İlk şiiri “ Gece yarısı Şiirleri “  Uludağ Dergisinde çıktı. [3](1954). “Yüksek öğrenimi sırasında hazırladığı ve çok başarılı bulunan “ İznik Gölü’nün Monografik Etüdü” konulu lisans tezinin özeti, daha sonra Review of the Geographical Institute of the University of İstanbul’da Fransızca olarak yayınlandı (1962).”[4]

 Fakülteyi bitirdikten  sonra  öğretmenliğe başladı. 1 Aralık 1954 tarihinde ilk görev yeri olan Van Lisesi’nde coğrafya öğretmenliğine başladı. 1955 yılında askerlik görevi  Uçaksavar Topçu Okuluna gitti ve  on sekiz ay  Konya  Astsubay Hazırlama Ortaokulunda   yedek subay olarak öğretmenlik yaptı. Askerlik hizmetinden sonra Konya İvriz Lisesinde öğretmen olarak tekrar göreve başladı.  Lise yıllarından beri yazdığı şiirler ve yaptığı çeviriler çeşitli dergilerde yayınlandı ve kitaplarda toplandı. 1959 da yayımlanan “Çağdaş Fransız Şiiri” adlı çeviri şiir antolojisi onun edebiyat alanındaki ilk eseri oldu.

 Anadolu’nun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yaptı.  Öğretmenlik görevlerinden sonra Atatürk Üniversitesine asistan olarak atandı.

Atatürk Üniversitesinde asistanlık görevini yürütürken Türkiye Coğrafyası Ord. Profesörü Dr. Besim DARKOT’un  danışmanlığında  doktora çalışmalarına başladı. “Erzurum Ovası’nın Beşeri ve İktisadi Coğrafyası” konulu tezini 1963 de tamamlayarak  “Coğrafya Doktoru” unvanını aldı. “Diyarbakır Havzası” konulu tezi  ile   1968 yılında “ Üniversite Doçenti” unvanını kazandı. “Kuzeydoğu Anadolu’da Yaylacılık”  konulu tezi i25 Mart 1974 de profesörlüğe yükseltildi. Erzurum Edebiyat Fakültesinde iken burslu olarak Fransa’ya gitti. [5]

1979 yılına  kadar  Atatürk Üniversitesinde görev yapan Ahmet Necdet Sözer, 1979 yılında kendi isteği ile Muğla İşletmecilik Yüksek Okuluna  atandı. Daha sonra Ege Üniversitesinde beşeri-iktisadi coğrafya profesörü olarak çalıştı.  YÖK yasası ile adı Edebiyat Fakültesi olarak değiştirilen bu fakültede Dekan olarak görev yaptı (05.03.1979- 08.02.1980)[6] 1979 'da Coğrafya Bölümü’nü kurarak bu bölümün bölüm başkanı oldu. EGE COĞRAFYA DERGİSİ ni kurdu. Türkiye Yazarlar Derneği PEN  üyesi oldu. Türkiye Edebiyatçılar Derneğine de üye oldu. Türkiye Coğrafya Derneği üyesi olarak da çeşitli seminerler düzenledi. Toplantı ve Sempozyumlara vb katılıp bildiriler sundu. Çok sayıda Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora  öğrencisi yetiştirdi. [7]

1994’de Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi’ne naklen atandı. Bu fakültede dört yıl görev yaptı. 15 Ocak 1998 tarihinde emekli oldu.

Kendi şiir kitaplarının yanı sıra yayınladığı çeviri-şiir yapıtları ve kapsamlı şiir antolojileriyle tanındı.

Kanşaubiy Miziev ile birlikte Puşkin´den dilimize çevirdiği Yevgeniy Onegin adlı şiir-roman, Dünya-Kitap dergisi tarafından 2003 yılının “ En İyi Çeviri Kitabı “ ödülüne lâyık görüldü. “Aşk Ey”  (2001,) adlı eseri ile  Yunus Nadi Şiir Ödülüne layık görüldü.  2002 . Şair, 5 Mayıs 2010 da vefaat etti.

Asaf KOÇMAN “Prof. Dr. Ahmet Necdet Sözer'in Meslek Yaşamı ve Türkiye Coğrafyasına Katkıları  “ adlı çalışması ile onun biyografisini yazdı.

Eserleri

Charles Baudelaire’den çevirdiği şiirleri ise Kırk Kötülük Çiçeği (1991) adıyla yayımladı.

Bir Bölük Ankâ (2003) Deneme, inceleme ve söyleşiler

 Hüsn ü Aşk Güzellik ve Aşk, “Şeyh Galip ‘ in Hüsn ü Aşk adlı eserinin   manzum  olarak günümüz Türkçesine aktardı. (2003).

Şiir kitapları:

Uzuneşek (1977), Ne Çok Enkaz (1988), Sana Bunca Yangından (1991), İnegöl Hey İnegöl (1992), Gün Yüzleri (1992, Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü / 1994), Kün (1994), Ay Kasidesi (1995), Zümrüt Longa (1998), Aşk Ey (2001, Yunus Nadi Şiir Ödülü / 2002) ve Haiku Kuşu (2004 ) Tanka’lar Kitabı (2005), “Yokluğunda Çoğalarak” (2006), “Hep İle Hiç Arasında” (2008) adlı kitaplarda ve toplu olarak “Bir Can Yongasıdır Aşk” (1998), ile “İnce Divan” da (2004) topladı. Şiir üzerine tuttuğu günlükleri “Şiirli Defter“88/98” adlı kitapta bir araya getirdi(2005).

Hazırladığı antolojiler:

Çağdaş Fransız Şiiri, (1959), Modern Türk Şiiri (1993), Bugünün Diliyle Divan Şiiri Antolojisi (1995), Baudelaire'den Günümüze Fransız Şiiri Antolojisi (1997), Tekke Şiiri Dini ve Tasavvufi Şiirler Antojisi (1997), Latin Şiiri Antolojisi (Jean-Louis Mattei ile, 1998), Yahya Kemal'den Günümüze Tematik Türk Şiiri Antolojisi (2000). Rus Şiirinin Gümüş Çağı” (Kanşaubiy Miziev ile, 2004) ve “Seninle Bir Yastıkta” (Fransız AşkŞiirleri Antolojisi, 2007).

 

KAYNAKÇA

 

[1] Asaf Koçman, Prof. Dr. Ahmet Necdet Sözer’in Meslek Yaşamı ve Türkiye Cografyasına Katkıları, https://cografya.ege.edu.tr/11_1.pdf
[2] Asaf Koçman, Prof. Dr. Ahmet Necdet Sözer’in Meslek Yaşamı ve Türkiye Cografyasına Katkıları, https://cografya.ege.edu.tr/11_1.pdf
[3] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips  Yayınları, Anka. 2006, shf 22
[4] Anonim, Ahmet Necdet Sözer, https://cografya.ege.edu.tr/uploads/files/program.pdf
[5] Prof . Dr. M. Şehmus Güzel ,Ahmet Necdet Sözer İçin, https://www.insanokur.org/ahmet-necdet-sozer-icin
[6] Anonim, Ahmet Necdet Sözer, https://cografya.ege.edu.tr/uploads/files/program.pdf
[7] Asaf Koçman, Prof. Dr. Ahmet Necdet Sözer’in Meslek Yaşamı ve Türkiye Cografyasına Katkıları, https://cografya.ege.edu.tr/11_1.pdf