AGORA NEDİR KÖKENİ İŞLEVLERİ
Agora, Yunan, Makedon, Helenistik medeniyetler ve Romanlılara ait antik kentlerde kent merkezi, çarşı pazar, toplantı yeri, tiyatro gösterilerinin ve toplantıların yapıldığı yer, açık alan….
Kökeni:
Agora, Yunanca kökenlidir. Halka ait açık alan, meydan, çarşı[1] , toplanma yeri anlamlarına gelen Yunanca Ἀγορά, Agorá [2] sözcüğünden gelmektedir. Dünya dillerine Yunancadan girmiş ve günümüzdeki çarşı, pazar yeri sözcüğüne yakın bir anlamda kullanılmıştır.
Tarihi Gelişimi
Yunan, Makedon, Helen ve Roma medeniyetlerine ait şehirlerde agoralar kent merkezlerini oluşturur, resmi binalar da agoraların etrafında inşa edilirdi. Agoralar, ticaret merkezi, siyasi ve dini toplantılar, meclis toplantıları, törenler ve ritüellerin yapıldığı, sanatsal gösterilerin de olduğu merkez olarak kullanılmıştı.
Yunan kültüründe ortaya çıkan agoralar antik tiyatro binaların yapıldığı döneme kadar bereket tanrısı Diyonizos adına düzenlene törenlerin, tiyatro gösterilerinin yapıldığı alan olarak da kullanılıyordu. Törenlerin uzun sürmeye başlaması sonrasında halkın oturarak izlemesi için Atina’da Akropolis’in güneydoğu yamacına basamaklar yapıldı. Pazar yerine hâkim bu basamaklar antik tiyatro binalarının ve odeonların esasını oluşturdu. Zamanla törenler, gösteriler, büyük toplantılar antik tiyatro binalarında yapılmaya başlandı ve agoralar, kentin ticaret merkezi, pazar yeri ve çarşı işlevlerini yerine getiren şehir merkezi olarak kaldı.
Antik Kent Planlarında Agora
Yunan, Helen ve Roma uygarlıklarında şehirler yukarı kent ve aşağı kent olmak üzere iki kısımdan oluşurdu. Yukarı kent, aşağı kenti de savunmaya elverişli surlarla çevrili yüksek bir tepe üzerinde, aşağı kent ise limana veya ticaret yollarına açılan düzlük bir alanda kurulurdu. Agoralar kentin limana veya ticari yola doğru açılan giriş yolu ile başlardı. Kente doğru uzanan agora taşlarla döşeli uzun bir yol etrafında kentin zenginliğini ve kudretini temsil eden sütunlar, heykeller, ağaçlarla bezenir, sütunların arakasına dükkânlar dizilirdi.
Kentin resmi yapıları aşağı kentten yukarı kente doğru uzanacak şekilde agoranın etrafında dizilirdi.
Kaynakça
